slc0002 - Mabel Lohr Midwifery

finished entering 2/28, needs some review with Bendu

1
Yan 
ya 
ya2 
I 
-n 
-n1 
Emph 
ya 
yà 
ya2 
I 
Abdulai 
Abdulai 
Abdulai 
Abdulai 
Bɛndu 
Bɛndu 
Bendu 
Bendu 
, 
nante 
nante 
nante 
today 
a 
a 
a2 
1sg 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
vel 
vel 
vel1 
invite 
mi 
mi 
mi2 
Mother 
Mabɛl 
Mabɛl 
Mabɛl 
Mabel 
Mabɛl 
Mabɛl 
Mabɛl 
Mabel 
Law 
lɔ 
lɔ5 
Lohr 
, 

I am Abdulai Bendu, today I have called Mother Mabel, Mabel Law,

2
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
hunyi 
hun 
hun1 
come 
yi 
yi1 
we 
tongi 
tongi 
tonki 
show 
ja 
ja 
ja 
matter 
gbeme 
gbeme 
gbemi1 
child-bearing 
, 

to come and tell us about child bearing,

3
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
how 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
people 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 
so 
so 
so3 
so (Eng) 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
yi 
yi 
yi1 
we 
pɛ 
pɛ 
pɛ3 
again 
tongi 
tongi 
tonki 
show 
ŋanɛ 
ŋanɛ 
hanɛ 
those (ha) 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
people 
ko 
ko 
Perf 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 

how to deliver, she is also coming to show us the people she had delivered,

4
so 
so 
so3 
so (Eng) 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
kela 
ke 
ke1 
see 
la 
la1 
it 
ŋa 
ŋa 
gbemi 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
anyindɛ 
à- 
a- 
NCM-ha 
nyin 
nyin 
people 
dɛ 
lɛ1 
the 
. 

so how she sees it to deliver people.

5
Kɛ 
kɛ 
kɛ1 
but 
lanɛki 
lanɛki 
lanɛki 
this matter 
lamɔ 
la 
la1 
what-Rel 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
bia 
bia 
hun 
hun 
hun1 
come 
theli 
theli 
theli 
speak 
kiɛ 
ki 
ki1 
this 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 

But this thing you are coming to say,

6
nɔ 
nɔ 
nɔ 
person 
ndɔndɔ 
ndɔndɔ 
ndɔndɔ 
whoever 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
Rel (wɔ) 
yema 
yema 
yema1 
want 
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
thelaɛ 
the 
the 
hear 
la 
la1 
it 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
wɔla 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
la 
la1 
it 
the 
the 
the 
hear 
, 
wɔlɔka 
wɔlɔ 
hwɛlo 
world 
ka 
ka2 
this 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
, 

anybody that wants to hear it will hear it, in this whole world,

7
nɔ 
nɔ 
nɔ 
person 
ndɔndɔ 
ndɔndɔ 
ndɔndɔ 
anyone 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
Rel (wɔ) 
yema 
yema 
yema1 
want 
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
thelaɛ 
the 
the 
hear 
la 
la1 
it 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
la 
la 
la1 
it 
the 
the 
the 
hear 
. 

anybody that wants to hear it will hear it.

8.1
So 
so 
so3 
so (Eng) 
nyema 
n 
n 
you (Subj) 
yema 
yema1 
want 
la 
la 
la1 
it 
? 

‎So do you like that?

8.2
aŋa 
a 
a2 
1sg 
ŋa 
yi 
yi 
yi2 
ask 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
la 
la 
la1 
whether 
labo 
la 
la1 
it 
bo 
nyema 
n 
n 
you (Subj) 
yema 
yema1 
want 
la 
la 
la1 
it 
. 

‎I should ask you if you like that.

9
Nkela 
n 
n 
you (Subj) 
ke 
ke1 
see 
la 
la1 
it 
bo 
bɔ 
bɔ3 
be able 
la 
la 
la1 
something 
li 
li- 
li- 
NCM-lɔ 
kɛlɛŋ 
kɛlɛŋ 
kɛlɛŋ2 
good 
, 
ala 
a 
a2 
1sg 
la 
la1 
it 
bɔ 
bɔ 
bɔ3 
be able 
yema 
yema 
yema1 
want 
. 

If you see it as something good, I will want it.

10
Tɛm 
tɛm 
tɛm 
when 
ndɔ 
ndɔ 
ndɔ 
what 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
ntipɛ 
n 
n 
you (Subj) 
tipɛ 
tipɛ 
begin 
gbemia 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
a 
a1 
Q 
? 

When did you start delivering?

11
A 
à 
a2 
1sg 
tipɛ 
tipɛ 
tipɛ 
start 
gbemi 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
1954 
1954 
1954 
1954 
. 

I started delivering 1954.

12
Tɛm 
tɛm 
tɛm 
time 
landɛ 
la 
la1 
it 
-n 
-n1 
Emph 
dɛ 
lɛ1 
the 
vɛ 
vɛ 
vɛ1 
that 
ŋɔ 
ŋɔ̃́ 
hɔ2 
how 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
ya 
yà 
a1 
Q 
? 

That time how (old) were you?

13
Tɛm 
tɛm 
tɛm 
time 
landɛ 
la 
la1 
it 
-n 
-n1 
Emph 
dɛ 
lɛ1 
the 
ejimdɛ 
ejim 
dɛ 
lɛ1 
the 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
Indef 
ej 
ej 
ej 
age (Eng) 
ɔf 
ɔf 
ɔf 
of (Eng) 
47 
47 
47 
47 
yiars 
yiars 
yiars 
years (Eng) 
. 

That time my age was the age of 47 years.

14.1
Tɛm 
tɛm 
tɛm 
time 
lan 
lan 
lan1 
that 
, 
1954 
1954 
1954 
1954 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
tipɛ 
tipɛ 
tipɛ 
begin 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
? 

That time 1954, is that the time you started delivering?

14.2
( 
Aa 
aa 
aa2 
yes 
.) 

Yes

15
Aŋaɛ 
à- 
a- 
NCM-ha 
ŋa 
ɛ 
lɛ1 
the 
vɛ 
vɛ 
vɛ1 
thus 
ŋa 
ŋa 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
people 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
paka 
paka 
paka2 
pay 
yɛ 
yɛ 
yɛ 
when 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
people 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
? 

Those people you delivered, do they pay you for delivering them?

16
Apum 
à- 
a- 
NCM-ha 
pum 
pum1 
some 
haŋ 
ha 
-ŋ 
-n1 
Emph 
che 
che 
che3 
will-Fut 
mi 
mi 
mi1 
me 
paka 
paka 
paka2 
pay 
apum 
à- 
a- 
NCM-ha 
pum 
pum1 
some 
hamika 
ha 
mi 
mi1 
me 
ka 
ka4 
give 
nsoiɛ 
n- 
n- 
NCM-ma 
soiɛ 
swe 
soap 
, 
ha 
hã 
mi 
mi 
mi1 
me 
ka 
ka 
ka4 
give 
boyaɛ 
 
boya 
token gift 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 

Some will not pay me some will give me soap, they give me small token.

17
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
it is (hɔ) 
koŋ 
koŋ 
koŋ1 
finish 
gbo 
gbo 
gbo1 
quite 
we 
we 
ha 
hã 
che 
che 
che3 
will-Fut 
mi 
mi 
mi1 
me 
paka 
paka 
paka2 
pay 
. 

That is all, but they don't pay me. [Missing Neg.]

18
Kɛ 
kɛ 
kɛ1 
but 
ahindɛ 
à- 
a- 
NCM-ha 
nyin 
nyin 
people 
dɛ 
lɛ1 
the 
ŋa 
ŋa 
nko 
n 
n 
you (Subj) 
ko 
Perf 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
ŋan 
ŋa 
-n 
-n1 
Emph 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
nshiŋa 
n 
n 
you (Subj) 
si 
si1 
know 
ŋa 
? 

But the people you have delivered do you know them all?

19
Apim 
à- 
a- 
NCM-ha 
pim 
pum1 
some 
ashiŋa 
a 
a1 
Q 
shi 
si1 
know 
ŋa 
apim 
à- 
a- 
NCM-ha 
pim 
pum1 
some 
achehaŋ 
a 
a1 
Q 
che 
che1 
be 
ha 
ŋ 
ni2 
Neg 
pɛ 
pɛ 
pɛ3 
again 
koŋshi 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
shi 
si1 
know 
. 

Some I know them some I would not know them all again.

20
Shenge 
shenge 
shenge 
Shenge 
bɔi 
bɔi 
bɔi1 
boy (Eng) 
fli 
fli 
fili 
really 
wɔɔ 
wɔɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
shenge 
shenge 
shenge 
Shenge 
kaɛ 
ka 
ka2 
here 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
ya 
yà 
ya2 
I 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
yawɔ 
yaa 
yaa 
mother 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
. 

Even Shenge boy in Shenge here I delivered him (of) his mother.

21
Kɛ 
kɛ 
kɛ1 
but 
ahindɛ 
à- 
a- 
NCM-ha 
nyin 
nyin 
people 
dɛ 
lɛ1 
the 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
ŋa 
ŋa 
nko 
n 
n 
you (Subj) 
ko 
Perf 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
nshi 
n 
n 
you (Subj) 
shi 
si1 
know 
tɔm 
tɔm 
tɔm2 
count 
lam 
lam 
? 

But all the people you delivered do you know the count?

22
A 
à 
a2 
1sg 
chen 
che 
che3 
will-Fut 
ni 
ni2 
Neg 
pɛ 
pɛ 
pɛ3 
again 
bɔ 
bɔ 
bɔ3 
be able 
shi 
shi 
si1 
know 
, 

I will not be able to know it again,

23
rai 
ræ 
rai 
paper 
landɛ 
landɛ 
bul 
bùl 
bul2 
one 
fli 
fli 
fili 
really 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
ko 
ko 
Perf 
tuk 
tuk 
tuk 
disappear 
kɛ 
kɛ 
kɛ1 
and 
rai 
ræ 
rai 
paper 
ɛ 
ɛ 
lɛ1 
the 
ŋalɛ 
ŋalɛ 
halɛ 
other 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
, 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
where (Rel, lɔ) 
akache 
a 
a2 
1sg 
ka 
ka5 
once 
che 
che3 
Prog 
makɛ 
mak 
mak 
mark 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
. 

even one of the papper has disapeared it is just the other one that is there, where I use to mark.

24.1
Mɔni 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
-n 
-n1 
Emph 
bɔ 
bɔ 
bɔ3 
be able 
shi 
shi 
si1 
know 
nɛnthɛ 
nɛn 
nɛn2 
year 
th- 
thi- 
NCM (tha) 
ɛ 
lɛ1 
the 
tha 
tha 
tha1 
Rel (tha) 
nko 
n 
n 
you (Subj) 
ko 
Perf 
koi 
koi 
kuyɛ 
take 
ko 
ko 
ko1 
to 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
? 

Would you now be able to know the amount of years you have took delivering?

24.2
( 
Aa 
aa 
aa2 
yes 
.) 

(Yes.)

25
Nɛn 
nɛn 
nɛn2 
year 
thi 
thi 
thi- 
NCM (tha) 
wɔ 
wɔ 
wɔ3 
how many 
? 

How many years?

26
Nɛn 
nɛn 
nɛn2 
year 
thi 
thi- 
thi- 
NCM (tha) 
koŋɔnɔ 
koŋɔnɔ 
kuhɔnɔ 
twenty 
ni 
ni 
ni1 
and 
waŋ 
wàŋ 
waŋ2 
ten 
nira 
ni 
ni2 
Neg 
ra 
ra1 
three 
. 

Thirty-three years.

27
Nko 
n 
n 
you (Subj) 
ko 
Perf 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
veio 
veio 
veio 
too long 
? 

You have been on it for too long?

28
Ako 
a 
a2 
1sg 
ko 
Perf 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
veio 
veio 
veio 
too long 
. 

I have been on it for too long.

29
Ina 
ina 
hina 
who 
tongiɛ 
tongi 
tonki 
show 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
ŋa 
ŋa 
gbemi 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ahindɛa 
à- 
a- 
NCM-ha 
hin 
nyin 
people 
dɛ 
lɛ1 
the 
a 
a1 
Q 
? 

Who showed you how to deliever people?

30
Thetha 
thèthá 
thetha 
grandmother 
mi 
mi 
mi1 
my 
ka 
ka 
ka5 
Past 
che 
che 
che3 
Prog 
ŋa 
ŋa 
mpanth 
m- 
n- 
NCM-ma 
panth 
panth1 
work 
ma 
ma 
ma3 
it (ma) 
landɛ 
landɛ 
pɛŋ 
pɛŋ 
bifo 
bifo 
bifo 
before (Eng) 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
mmu 
mmu 
hu 
hu 
wu1 
die 
. 

My grandmother used to do the work before she died.

31
kɛ 
kɛ 
kɛ1 
but 
tɛmdɛ 
tɛm 
tɛm 
time 
dɛ 
lɛ1 
the 
vɛ 
vɛ 
vɛ1 
be 
aka 
a 
a2 
1sg 
ka 
ka5 
Past 
che 
che 
che1 
be 
ton 
ton 
ton1 
small 
. 

But that time I was small.

32
Ya 
yà 
ya2 
I 
ka 
ka 
ka5 
Past 
ni 
ni 
hani 
hani 
santhɛ 
santh 
santh2 
grown up 
ɛ 
lɛ1 
the 
, 
isɔ 
isɔ 
isɔ 
morning 
bul 
bùl 
bul2 
one 
akoŋ 
a 
a2 
1sg 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
thukuli 
thukuli 
thukuli 
warm 
jomi 
jo 
jo2 
food 
mi 
mi1 
my 
kusɛ 
kus 
kus2 
leftovers 
ɛ 
lɛ1 
the 
ayema 
a 
ya2 
I 
yema 
yema1 
want 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
jo 
jo 
jo1 
eat 
, 

When I had grown up, one morning after I had just warm my rice and wanted to eat it,

33
ahindɛ 
à- 
a- 
NCM-ha 
nyin 
nyin 
people 
dɛ 
lɛ1 
the 
ha 
hã 
hun 
hun 
hun1 
come 
ha 
hã 
hayema 
ha 
yema 
yema1 
want 
nɔ 
nɔ 
nɔ 
person 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
people 
koi 
koi 
kuyɛ 
take 
nɔ 
nɔ 
nɔ 
person 
bul 
bùl 
bul2 
one 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
people 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
wom 
wom 
wom1 
send 
nyamba 
nyamba 
inyamba 
Moyamba 
ko 
ko 
ko1 
to 

Then the people came, they said they want one person to send her to Moyamba

34
kaŋga 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
kaŋ 
kaŋ 
karaŋ 
teach 
ŋa 
ŋa 
ha1 
about 
hungbemiɛ 
hun 
hun2 
Incipient 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 
Nthela 
N 
n 
you (Subj) 
the 
the 
hear 
la 
la1 
it 
nye 
nye 
nye 
right (Tag) 
, 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
they 
mi 
mi 
mi1 
me 
apɔint 
apɔint 
apɔint 
appoint 
, 
ya 
yà 
ya2 
I 
kɔni 
kɔni 
kɔ2 
go 
. 

To go and teach me how to deliver, you hear that right, I was apointed, and then I went. [unsure translation]

35.1
Ika 
i 
yi1 
we 
ka 
ka5 
Past 
chelɔ 
che 
che1 
be 
lɔ 
lɔ1 
there 
mpaŋ 
m- 
n- 
NCM-ma 
pàŋ 
paŋ2 
month 
bul 
bùl 
bul2 
one 
. 

We were there for one month.

35.2
sistha 
sistha 
sistha 
Sister 
kɔba 
kɔba 
kɔba 
Koba 
ŋaha 
kaŋa 
kaŋa 
karaŋ 
teach 
hi 
hi 
yi1 
we 
mpanthoɛ 
m- 
n- 
NCM-ma 
panth 
panth1 
work 
ɛ 
lɛ1 
the 
. 

Sister Koba is the one that tought us this work.

36
Sistha 
sistha 
sistha 
Sister 
Kɔba 
kɔba 
kɔba 
Koba 
lan 
lan 
lan1 
that 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
mu 
mu 
mu1 
still 
haŋ 
haŋ 
ha-a-a 
until 
ma 
ma 
ma1 
Subord 
nantɛ 
nantɛ 
nante 
today 
? 

That Sister Koba is she still there up to this day?

37
Wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
nyambako 
nyamba 
inyamba 
Moyamba 
ko 
ko1 
to 
, 
wɔn 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
-n 
-n1 
self 
bɛ 
bɛ 
bɛ1 
just 
ko 
ko 
ko1 
to 
ritaya 
ritaya 
ritaya 
retired 
, 
yɛlaio 
yɛ 
yɛ 
as 
laio 
laio 
now 
wɛ 
wɛ 
ɛ1 
Cl-final 

She is there in Moyamba, she herself has retired, as it is.

38
So 
so 
so3 
so (Eng) 
wɔŋ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
-ŋ 
-n1 
Emph 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
tongiɛ 
tongi 
tonki 
show 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
ŋa 
ŋa 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi1 
delivery 
ɛ 
lɛ1 
the 
? 

So she showed how the delivery work?

39
So 
so 
so3 
so (Eng) 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi1 
delivery 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
ki 
ki 
ki1 
this 
nkaŋala 
n 
n 
you (Subj) 
kaŋa 
karaŋ 
learn 
la 
la1 
it 
fli 
fli 
fili 
really 
? 

So this delivery you learned it really?

40.1
Akaŋala 
a 
a2 
1sg 
kaŋa 
karaŋ 
learn 
la 
la1 
it 
fli 
fli 
fili 
really 
. 

I learned it really.

40.2
Aka 
a 
a2 
1sg 
ka 
ka5 
Past 
biɛla 
bi 
bi1 
have 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
la 
la1 
it 
rai 
ræ 
rai 
paper 
fli 
fli 
fili 
really 
. 

I used to have the paper really.

41
Nsiɛ 
n 
n 
you (Subj) 
si 
si1 
know 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
tɛm 
tɛm 
tɛm 
time 
pɛm 
pəm 
pɛm 
war 
doki 
do 
lo1 
this 
ki 
ki1 
this 
yɛi 
yɛ 
yɛ 
how 
yi 
yi1 
we 
chaŋ-chaŋdɛ 
chaŋchaŋ 
chaŋchaŋ1 
goes about 
-dɛ 
-ɛ 
TMA 
raiyɛ 
rai 
rai 
paper 
yɛ 
lɛ1 
the 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
tuk 
tuk 
tuk 
disappear 

You know the war time. The going about from one place to another, The paper has disappeared.

42
kɛ 
kɛ 
kɛ1 
but 
kitɛ 
kit 
kit 
kit (Eng) 
ɛ 
lɛ1 
the 
ŋɔmi 
fi 
. 

but I still have the kits.

43
Abiɛ 
a 
a2 
1sg 
bi 
bi1 
have 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
lɔni 
lɔ 
lɔ1 
there 
ni 
ni2 
Neg 
bopɛ 
sizɔs 
sizɔs 
sizɔs 
scissors 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
within 
abiɛ 
a 
a2 
1sg 
bi 
bi1 
have 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
lɔni 
lɔ 
lɔ1 
there 
ni 
ni2 
Neg 
makintɔsh 
makintɔsh 
makintɔsh 
Macintosh 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
within 
, 

I do not have the scissors in it (the kit) nor do I have the makintosh in it.

44.1
abiɛ 
a 
a2 
1sg 
bi 
bi1 
have 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
lɔni 
lɔ 
lɔ1 
there 
ni 
ni2 
Neg 
nɔndo 
nɔn 
do 
lo1 
this 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
they 
lɛli 
lɛli 
lɛli1 
look (at) 
kunthɛ 
kun 
kun 
stomach 
th- 
thi- 
NCM (tha) 
-ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
. 

I do not have that thin [thing] they use to look inside pregnant women.

44.2
Yen-o-yen 
yenoyen 
yenoyen 
something 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
hɔ 
hɔ 
hɔ2 
Indef 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
tuk 
tuk 
tuk 
is gone 
. 

Everything is lost.

45
So 
so 
so3 
so (Eng) 
thanɛ 
thanɛ 
thanɛ 
that (tha) 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
nka 
n 
n 
you (Subj) 
ka 
ka5 
once 
bitha 
bi 
bi1 
have 
tha 
tha1 
them (tha) 
? 

So you used to have all those thing?

46
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
hɔ 
hɔ 
hɔ2 
Indef 
ka 
ka 
ka5 
once 
che 
che 
che1 
be 
kitɛ 
kit 
kit 
kit (Eng) 
ɛ 
lɛ1 
the 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
within 
. 

All used to be in the kit.

47
So 
so 
so3 
so (Eng) 
yan 
ya 
ya2 
I 
-n 
-n1 
Emph 
aka 
a 
a2 
1sg 
ka 
ka5 
Past 
bo 
bo 
minɛ 
minɛ 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
gbemi 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
kilɛ 
kil 
kil1 
house 
ɛ 
lɛ1 
the 
ko 
ko 
ko1 
to 
ni 
ni 
ni1 
and 
pɔmthɛ 
pɔm 
pɔm1 
leaf 
th- 
thi- 
NCM (tha) 
ɛ 
lɛ1 
the 
ken 
ken 
ken1 
similar to 
aŋa 
à- 
a- 
NCM-ha 
ŋa 
bɛndɛ 
bɛn 
bɛn2 
elder 
dɛ 
lɛ1 
the 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
people 
ŋaɛ 
ŋa 
-ɛ 
ɛ1 
Cl-final 

So me I always think you just deliver in the home with the leaves like our first people how they do it

48
Ve 
ve 
ve4 
Treatment 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
ala 
a 
a2 
1sg 
la 
la1 
it 
ŋaɛ 
ŋa 
-ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
. 

All that I can do.

49
nshi 
n 
n 
you (Subj) 
shi 
si1 
know 
pɔmthɛ 
pɔm 
pɔm1 
leaf 
th- 
thi- 
NCM (tha) 
ɛ 
lɛ1 
the 
? 

Do you know (how to use) leaves?

50
A 
à 
a2 
1sg 
si 
si 
si1 
know 
pɔmthɛ 
pɔm 
pɔm1 
leaf 
th- 
thi- 
NCM (tha) 
ɛ 
lɛ1 
the 
, 
ye 
ye 
ye1 
then 
laio 
laio 
laio 
now 
bɛ 
bɛ 
bɛ1 
self 
wosoɛ 
akɔ 
a 
a2 
1sg 
kɔ 
kɔ2 
go 
tu 
tu 
tu2 
pound 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
they / 3pl (ha) 
ha 
hã 
ŋya 
ŋya 
nya1 
people 
kunthɛ 
kun 
kun 
stomach 
th- 
thi- 
NCM (tha) 
-ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 

I know the leaves, as it is even that native medicine chalk I can pound it for pregnant women,

51
kundɛ 
kun 
kun 
pregnancy 
dɛ 
lɛ1 
the 
ko 
ko 
Perf 
gbo 
gbo 
gbo1 
indeed 
che 
che 
che1 
be 
mpaŋ 
m- 
n- 
NCM-ma 
pàŋ 
paŋ2 
month 
mɛntiŋ 
mɛntiŋ 
mɛntiŋ 
seven 
, 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
kul 
kul 
kul 
drink 
. 

If the pregnancy has reached its seventh month, you drink (it).

52
Yɛ 
yɛ 
yɛ 
when 
tɛmdɛ 
tɛm 
tɛm 
time 
dɛ 
lɛ1 
the 
hɔŋ 
hɔŋ 
hɔ2 
it (hɔ) 
mɔiɛ 
mɔi 
muɛ 
arrive 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
ha 
hã 
gbemɔɛ 
gbem 
gbem1 
bear 
-ɔ 
-o 
EV 
ɛ 
lɛ1 
the 
, 

When your delivery time aproaches,

53
lɛ 
lɛ 
lɛ3 
if 
nɔsɛ 
nɔs 
nɔs 
nurse (Eng) 
ɛ 
lɛ1 
the 
ha 
hã 
ni 
ni 
ni2 
Neg 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
kɛkɛ 
kɛkɛ 
kɛkɛ 
quickly 
nrunth 
n 
n 
you (Subj) 
runth 
runth 
push 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
runth 
runth 
runth 
push 
li 
li- 
li- 
NCM-lɔ 
bul 
bùl 
bul2 
once 
komɔɛ 
komɔ 
komɔ1 
child 
ɛ 
lɛ1 
the 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
honi 
honi 
honi 
get out 
. 

If the nurse would not make it fast, when you push you just push once and the baby is out.

54
Lanɛ 
lanɛ 
lanɛ1 
that 
la 
la 
la1 
it 
li 
li- 
li- 
NCM-lɔ 
kɛlɛŋ 
kɛlɛŋ 
kɛlɛŋ2 
well 
ahinŋa 
à- 
a- 
NCM-ha 
hinŋ 
nyin 
people 
a 
NCM-ha 
ŋan 
ŋa 
-n 
-n1 
Emph 
the 
the 
the 
hear 
, 

That is very good for people to hear

55
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
ŋan 
ŋa 
-n 
-n1 
Emph 
siɛ 
si 
si1 
know 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
lɛ 
lɛ 
lɛ3 
that 
, 
nkɔni 
n 
n 
you (Subj) 
kɔ 
kɔ2 
go 
ni 
ni2 
Neg 
skul 
skûl 
skul 
school 
livil 
li- 
li- 
NCM-lɔ 
vil 
vil 
far 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
kɛ 
kɛ 
kɛ1 
but 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
gbemi 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ahindɛ 
à- 
a- 
NCM-ha 
nyin 
nyin 
people 
dɛ 
lɛ1 
the 
yenkɛlɛn 
yenkɛlɛn 
yenkeleŋ 
nicely 

for them to know that you did not go to skul far at all but you do deliver people very good.

56
wan 
wan 
wan 
One 
day 
day 
day 
day (Eng) 
asɔthɔni 
a 
a2 
1sg 
sɔthɔ 
sɔthɔ 
get 
ni 
ni2 
Neg 
mu 
mu 
mu1 
ever 
prɔblɛm 
prɔblɛm 
prɔblɛm 
problem (Eng) 
ya 
yà 
ya2 
I 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 

Not once have I got problem delivering,

57
kɛ 
kɛ 
kɛ1 
but 
wanta 
wàntà 
wanta 
girl 
bul 
bùl 
bul2 
one 
ka 
ka 
ka5 
Past 
che 
che 
che1 
be 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
wonga 
wonga 
wonga 
at home 
ka 
ka 
ka2 
this 
Tɔmi 
Tɔmi 
Tɔmi 
Tomi 
Tɔka 
Tɔka 
Tɔka 
Tucker 
ka 
ka 
ka2 
here 
kɛ 
kɛ 
kɛ1 
but 
ka 
ka 
ka5 
Past 
che 
che 
che1 
be 
peshɛnt 
peshɛnt 
peshɛnt 
patient (Eng) 
siza 
siza 
siza 
Caesarean 
. 

One girl used to be in this house to Tommy Tucker but she was a patient Siza (Caesurean section).

58
Yɛ 
yɛ 
yɛ 
after 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
woth-kun 
woth-kun 
woth-kun 
be pregnant 
dɛ 
dɛ 
lɛ1 
the 
pɔɛ 
pɔ 
pɛ2 
they 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
hɔ 
hɔ 
hɔ1 
tell 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
ma 
ma 
ma2 
Neg-Hort 
gbemɔ 
gbem 
gbem1 
give birth 
-ɔ 
-o 
EV 
wonga 
wonga 
wonga 
at home 
. 

After she has got pregnant, she was told no delivery at home.

59
Pɔɔ 
pɔɔ 
pɛ2 
they 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
ŋa 
ŋa 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
gbemɔ 
gbem 
gbem1 
give birth 
-ɔ 
-o 
EV 
nyamba 
nyamba 
inyamba 
Moyamba 
ko 
ko 
ko1 
to 
kɛ 
kɛ 
kɛ1 
for 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
people 
ka 
ka 
ka5 
Past 
ŋa 
ŋa 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
sizaɛ 
siza 
siza 
Caesarean 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 
nthela 
n 
n 
you (Subj) 
the 
the 
hear 
la 
la1 
it 
nye 
nye 
nye 
right (Tag) 
. 

They (said) she is to go to Moyamba, there did her the siza.

60
Velen 
velen 
veleŋ3 
after 
thilandɛ 
thi- 
thi- 
NCM (tha) 
landɛ 
landɛ 
that 
hun 
hun 
hun2 
Incipient 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
le 
lê 
le2 
remain 
chal 
chal 
chal2 
sit 
ka 
ka 
ka2 
here 
ni 
ni 
ni1 
with 
kunɛ 
kun 
kun 
pregnancy 
ɛ 
lɛ1 
the 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
wɔi 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
nɛki 
nɛki 
nɛki 
be painful 
. 

After that (she) just sat and felt her delivery pain.

61
Nɔs 
nɔs 
nɔs 
nurse (Eng) 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
people 
ka 
ka 
ka5 
Past 
cheni 
che 
che1 
be 
ni 
ni2 
Neg 
eriaio 
eriaio 
eriaio 
area (Eng) 
ai 
ai 
ai1 
in 
, 
hɔspitalai 
hɔspital 
hɔspith 
hospital 
ai 
ai1 
in 
fli 
fli 
fili 
really 
nɔs 
nɔs 
nɔs 
nurse (Eng) 
ka 
ka 
ka2 
here 
che 
che 
che1 
be 
ŋa 
ŋa 
ni 
ni 
ni2 
Neg 
, 

There was no nurse in that whole area, even in the hospital there was no nurse,

62
dispɛnsa 
dispɛnsa 
dispɛnsa 
dispenser (Eng) 
che 
che 
che1 
be 
ŋa 
ŋa 
ni 
ni 
ni2 
Neg 
, 
be 
be 
be1 
no 
nɔs 
nɔs 
nɔs 
nurse (Eng) 
che 
che 
che1 
be 
ŋa 
ŋa 
ni 
ni 
ni2 
Neg 
lanɛ 
lanɛ 
lanɛ1 
it is that 
bɛiyɛ 
bɛi 
bɛ3 
chief 
yɛ 
lɛ1 
the 
wɔka 
wɔ 
wɔ1 
Rel (wɔ) 
ka 
ka5 
Past 
che 
che 
che1 
be 
ŋa 
ŋa 
ka 
ka 
ka5 
Past 
cheɛ 
che 
che1 
be 
-ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
dɔkta 
dɔkta 
dɔkta 
doctor 
, 

there was no dispenser and no nurse but that time the Paramount-chief that was here was a doctor,

63
langbando 
langban 
langban 
man 
do 
lo1 
this 
akoŋ 
a 
a2 
1sg 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
pɔkɔni 
pɔkɔni 
pɔkɔni 
forget (trans) 
ilel 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
lel 
lel1 
name 
wɔɛ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
ɛ 
lɛ1 
the 
, 
Sijismɔn 
Sijismɔn 
Sijismɔn 
Sigismund 
, 
Sijismɔn 
Sijismɔn 
Sijismɔn 
Sigismund 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
ka 
ka 
ka5 
Past 
che 
che 
che1 
be 
as 
as 
as 
as (Eng) 
bɛiyɛ 
bɛi 
bɛ3 
chief 
yɛ 
lɛ1 
the 
, 
nthela 
n 
n 
you (Subj) 
the 
the 
hear 
la 
la1 
it 
nye 
nye 
nye 
right (Tag) 
? 

This man I've just forgotten his name, Sigismund, Sigismund was the chief, you hear that, right?

64
Yɛ 
yɛ 
yɛ 
when 
wanta 
wàntà 
wanta 
girl 
kunɛ 
kun 
kun 
womb 
ɛ 
wɔɛ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
ɛ 
lɛ1 
the 
hɔ 
hɔ 
-ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
nɛkiɛ 
nɛki 
nɛki 
be painful 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
hami 
ha 
mi 
mi1 
me 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
vel 
vel 
vel1 
summon 
, 
ahun 
a 
a2 
1sg 
hun 
hun1 
come 
gbemi 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
wantaɛ 
wanta 
wanta 
girl 
ɛ 
lɛ1 
the 
, 

When the girl was feeling the delivery pain [syntax?], they went to call me, to come and deliver the girl,

65
ya 
yà 
ya2 
I 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
hin 
hin 
, 
ya 
yà 
ya2 
I 
wɔ 
wɔ 
pabondɛ 
pabondɛ 
Mɔmi 
mɔmi 
mɔmi 
Mommy 
Prat 
Prat 
Prat 
Pratt 
wɔɛ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 
a 
à 
a2 
1sg 
cheŋ 
che 
che1 
be 
-ŋ 
-n1 
Emph 
kɔo 
kɔ 
kɔ2 
go 
o 
Emph 
. 

I said [say?] to him, I told if is Mummy Prat I'm not going.

66
awɔ 
a 
a2 
1sg 
wɔ 
hɔ1 
say 
bikɔs 
bikɔs 
bikɔs 
because 
che 
che 
che1 
be 
mpanth 
m- 
n- 
NCM-ma 
panth 
panth1 
work 
mami 
ma 
ma3 
it (ma) 
mi 
mi1 
me 
maɛ 
ma 
ma2 
Neg-Hort 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final Hort 
. 

I said because it is not [should not be?] my work.

67
Ye 
ye 
ye1 
when 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
people 
koyi 
ko 
Perf 
yi 
yi1 
we 
kaŋdɛ 
kaŋ 
karaŋ 
teach 
dɛ 
ɛ1 
Cl-final 
pɔɛ 
pɔ 
pɛ2 
they 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
nkegbo 
n 
n 
you (Subj) 
ke 
ke1 
see 
gbo 
gbo1 
indeed 
nɔɛ 
nɔ 
nɔ 
person 
ɛ 
lɛ1 
the 
bi 
bi 
bi1 
have 
gballɛ 
gbal 
gbal4 
mark 
lɛ 
lɛ1 
the 
kɔ 
kɔ 
kɔ3 
Rel (kɔ) 
ko 
ko 
ko1 
to 
kunwɔɛ 
kun 
kun 
stomach 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
ɛ 
lɛ1 
the 
as 
as 
as 
as (Eng) 
sizaɛ 
siza 
siza 
Caesarean 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 

When we were taught, they (said) (if) you see a mark on the belly as Siza,

68
nɔ 
nɔ 
nɔ 
person 
ncheni 
n 
n 
you (Subj) 
che 
che1 
be 
ni 
ni2 
Neg 
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
gbemi 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
kilɛko 
kil 
kil1 
home 
ɛ 
lɛ1 
the 
ko 
ko1 
to 
, 
gbemi 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
hɔspitul 
hɔspitul 
hɔspith 
hospital 
koɛ 
ko 
ko1 
to 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 

No one should deliver her at home, [rather] it is hospital delivery.

69
Yaŋ 
yà 
ya2 
I 
-ŋ 
-n1 
Emph 
bɛ 
bɛ 
bɛ1 
self 
pɛ 
pɛ 
pɛ2 
they 
ŋami 
ŋa 
mi 
mi1 
me 
hɔ 
hɔ 
hɔ1 
speak 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
ko 
ko 
ko1 
to 
mi 
mi 
mi1 
me 
ko 
ko 
ko1 
to 
haŋ 
haŋ 
ha-a-a 
long time 
ni 
ni 
ni1 
and 
ya 
yà 
ya2 
I 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
, 

Myself they spoke to me for a long time and I went,

70
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
people 
wɔ 
wɔ 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
people 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
ko 
ko 
ko1 
to 
nurse 
nas 
nɔs 
nurse (Eng) 
che 
che 
che1 
be 
lɔni 
lɔ 
lɔ1 
there 
ni 
ni2 
Neg 
, 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
people 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
ko 
ko 
ko1 
to 
dɔktaɛ 
dɔkta 
dɔkta 
doctor 
ɛ 
lɛ1 
the 
chelɔni 
che 
che1 
be 
lɔ 
lɔ1 
there 
ni 
ni2 
Neg 
, 

They said they said they went to the nurse she was not there, they went to the doctor he was not there,

71
ye 
ye 
ye1 
when 
hundɛ 
hun 
hun1 
come 
dɛ 
lɛ1 
the 
la 
la 
la1 
it 
veyɛni 
vey 
vey 
stay long 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
ni 
ni2 
Neg 
bɛ 
bɛ 
bɛ1 
self 
ken 
ken 
ken1 
be like 
ha 
hã 
hun 
hun 
hun1 
come 
na 
na 
na2 
Near Past 
ka 
ka 
ka5 
Past 
, 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
bɛ 
bɛ 
bɛ1 
just 
gbemɔɛ 
gbem 
gbem1 
give birth 
-ɔ 
-o 
EV 
ɛ 
lɛ1 
the 
. 

When I came, it was not long

72
Aftabakɛ 
aftabak 
aftabak 
afterbirth (Eng) 
ɛ 
lɛ1 
the 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
hun 
hun 
hun1 
come 
gba 
gba 
gba4 
stick (v) 
ki 
ki 
ki1 
this 
gbiŋ 
gbiŋ 
gbiŋ 
underscores sticking 
, 
blidin 
blidin 
blidin 
bleeding (Eng) 
iŋɔi 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
ŋɔi 
ŋɔi 
merry 
huŋyi 
ki 
ki 
ki1 
this 
fip 
fip 
fip 
of bursting out 
, 

The afterbirth came and stuck there heavily, then bleeding burst out badly,

73
Ihani 
i 
yi1 
we 
hani 
hani2 
try 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
, 
hani 
hani 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
, 
hani 
hani 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
, 
wɔi 
wɔi 
keni 
keni 
keni3 
(day) break 
ken 
ken 
ken4 
like 
ki 
ki 
ki1 
this 
. 

We tried and tried and we tried, then early morning came.

74
Bɛyɛ 
bɛ 
bɛ3 
chief 
yɛ 
lɛ1 
the 
wɔn 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
-n 
-n1 
self 
ayɛnaɛ 
ayɛnaɛ 
hun 
hun 
hun1 
come 
, 
hun 
hun 
hun1 
come 
wɔŋ 
wɔŋ 
wɔŋ1 
give 
injɛkshɔn 
injɛkshɔn 
injɛkshɔn 
injection (Eng) 
, 
bikɔs 
bikɔs 
bikɔs 
because 
yaŋ 
yà 
ya2 
I 
-ŋ 
-n1 
Emph 
ache 
a 
a2 
1sg 
che 
che1 
be 
injɛk 
injɛk 
injɛk 
inject (Eng) 
a 
à 
a2 
1sg 
siŋɔ 
si 
si1 
know 
ŋɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
ni 
ni 
ni2 
Neg 
. 

The chief himself came, he came and give injection because me I don't, I don't know how to do it.

75
Bɛyɛ 
bɛ 
bɛ3 
chief 
yɛ 
lɛ1 
the 
wɔn 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
-n 
-n1 
self 
ayɛnaɛ 
ayɛnaɛ 
fli 
fli 
fili 
really 
wɔi 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
-i 
-i2 
and 
hun 
hun 
hun1 
come 
wɔŋ 
wɔŋ 
wɔŋ1 
give 
injɛkshɔnaa 
injɛkshɔn 
injɛkshɔn 
injection (Eng) 
aa 
, 
wan 
wan 
thɛmdɛ 
thɛm 
tɛm 
time 
dɛ 
lɛ1 
the 
wɔi 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
-i 
-i2 
and 
huŋ 
huŋ 
hun1 
come 
hu 
hu 
wu1 
die 
. 

The chief himself came no sooner he came and injected to the girl, the girl died.

76
Komɔ 
komɔ 
komɔ1 
child 
landɛ 
landɛ 
landɛ 
that 
ko 
ko 
Perf 
bɛ 
bɛ 
bɛ1 
just 
hani 
hani 
gbako 
gbako 
gbako1 
grow 
, 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
tika 
tika 
tika 
in this town 
. 

That child is now grown, she is in this town.

77
komɔ 
komɔ 
komɔ1 
child 
gbem 
gbem 
bear 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
? 

The child she gave to him?

78
Wa 
wa 
wa2 
idph?? 
maɛ 
maa 
maa 
female 
ɛ 
lɛ1 
the 
, 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
tika 
tika 
tika 
in this town 
, 
mɔmi 
mɔmi 
mɔmi 
Mommy 
prat 
prat 
Prat 
Pratt 
ki 
ki 
ki1 
this 
wante 
wante 
wante 
sister 
wɔi 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
-i 
-i2 
and 
, 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
tika 
tika 
tika 
in this town 

A girl child, she is in this town, Mummy Pratt's sister.

79
ko 
ko 
ko1 
to 
gbemiyɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
yɛ 
lɛ1 
the 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
nko 
n 
n 
you (Subj) 
ko 
Perf 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
? 

All the delivering you have done?

80
Wɔn 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
-n 
-n1 
Emph 
kɛndɛ 
kɛndɛ 
vɛ 
vɛ 
vɛ1 
thus 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
Rel (wɔ) 
asɔthɔ 
a 
a2 
1sg 
sɔthɔ 
sɔthɔ 
get 
bo 
bo 
bo2 
ever 
prɔblɛm 
prɔblɛm 
prɔblɛm 
problem (Eng) 
. 

That is the only one I have got problem in.

81
Lanɛ 
lanɛ 
lanɛ1 
that 
laŋ 
la 
la1 
it 
-ŋ 
-n1 
Emph 
la 
la 
la1 
it 
sɔkba 
sɔkba 
sɔkba1 
disturb 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
gbi 
gbi 
gbi1 
very much 

That is the only one that disturbed you.

82
Gbi 
gbi 
gbi1 
very much 
, 
Kɛ 
Kɛ 
kɛ1 
but 
yendɛ 
yen 
yen 
reason 
dɛ 
lɛ1 
the 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
Indef 
bi 
bi 
bi1 
get 
lanɛvɛ 
lanɛ 
lanɛ1 
that 
vɛ 
vɛ1 
thus 
, 
velen 
velen 
veleŋ3 
after 
thilandɛ 
thi- 
thi- 
NCM (tha) 
landɛ 
landɛ 
that 
dɔktaɛ 
dɔkta 
dɔkta 
doctor 
ɛ 
lɛ1 
the 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
Rel (wɔ) 
ka 
ka 
ka5 
Past 
ŋa 
ŋa 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
ɔpreshɔndɛ 
ɔpreshɔn 
ɔpreshɔn 
operation 
dɛ 
lɛ1 
the 
ka 
ka 
ka5 
Past 
hun 
hun 
hun1 
come 
, 

At all. But the reason for that one, after all that the doctor that did his operation, [came]

83
mista 
mista 
Mista 
Mr. 
, 
langba 
langba 
langban 
man 
landɛ 
landɛ 
landɛ 
that 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
pa 
pa 
hu 
hu 
wu1 
die 
, 
wɔi 
wɔi 
hun 
hun 
hun1 
come 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
ŋai 
ŋa 
ŋa1 
they / 3pl (ha) 
-i 
-i2 
and 
hun 
hun 
hun1 
come 
hɔm 
wɔm 
wɔm4 
tell 
lɛ 
lɛ 
lɛ3 
that 
ŋa 
ŋá 
ŋa2 
you (pl) 
ma 
ma 
ma2 
Neg-Hort 
blem 
blem 
blem 
blame (Eng) 
wanthɛm 
wanthɛm 
wantɛm 
young woman 
dɛ 
dɛ 
lɛ1 
the 
vɛo 
vɛ 
vɛ1 
so 
o 
Emph 
, 

mister, the man [woman? person?] is dead, he came and he told them that you should not blame that woman,

84
hɔɛ 
hɔ 
hɔ1 
say 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
ika 
i 
yi1 
we 
ka 
ka5 
Past 
ko 
ko 
Perf 
hɔm 
wɔm 
wɔm4 
tell 
wanthem 
wanthem 
wantɛm 
young woman 
dɛ 
dɛ 
lɛ1 
the 
woth 
woth 
woth1 
carry 
bo 
bo 
bo2 
Emph 
kun 
kũ̀n 
kun 
belly 
ma 
ma 
ma2 
Neg-Hort 
gbemɔ 
gbem 
gbem1 
give birth 
-ɔ 
-o 
EV 
aot 
aot 
aot 
out 
, 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
gbemɔ 
gbem 
gbem1 
give birth 
-ɔ 
-o 
EV 
hɔspitulai 
hɔspitul 
hɔspith 
hospital 
ai 
ai1 
in 

he said we had told the woman that when ever she got pregnant, she should not give birth out, she should come to the hospital.

85
Yɛ 
yɛ 
yɛ 
when 
ha 
hã 
ka 
ka 
ka5 
Past 
stich 
stich 
stich 
stitch 
kun 
kũ̀n 
kun 
belly 
wɔɛ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 
ko 
ko 
ko1 
to 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
where (Rel, lɔ) 
gbemɛkɛ 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
ho 
ho 
ho1 
come out 
kaɛ 
ka 
ka2 
here 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 

When her belly was stitched, where the baby comes out,

86
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
people 
ŋɔi 
ŋɔ 
hɔ2 
how 
-i 
-i2 
and 
stich 
stich 
stich 
stitch 
ahɔl 
à- 
a- 
NCM-ha 
hɔl 
hɔl1 
mouth 
, 
siɛ 
si 
si1 
know 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
yɛ 
yɛ 
yɛ 
when 
komɔɛ 
komɔ 
komɔ1 
baby 
ɛ 
lɛ1 
the 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
hundɛ 
hun 
hun1 
come 
dɛ 
lɛ1 
the 
honi 
honi 
honi 
get out 
bo 
bo 
bo2 
completely 
, 

They had stitched the exit mouth, you know when the baby is about to come, after it is out,

87
aftabakɛ 
aftabak 
aftabak 
afterbirth (Eng) 
ɛ 
lɛ1 
the 
vɛ 
vɛ 
vɛ1 
thus 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
le 
lê 
le2 
stay 
rɛsthɛ 
rɛsth 
rɛsth 
rest 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
, 

the after birth rest a bit.

88
pabondɛ 
pabondɛ 
pabondɛ 
if 
fli 
fli 
fili 
really 
ni 
ni 
ni1 
when 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
rɛdi 
rɛdi 
rɛdi 
ready 
ha 
hã 
hun 
hun 
hun1 
come 
, 
hɛ 
hɔ 
hɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
ha 
hã 
ni 
ni 
ni1 
like 
ki 
ki 
ki1 
this 

If really it is ready to come out, it will make like this,

89.1
hɔ 
hɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
hani 
hani 
hani2 
make 
ki 
ki 
ki1 
this 
, 
hɔ 
hɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
chaini 
chaini 
chaini 
rise up 
fli 
fli 
fili 
really 
ŋɛ 
ŋɛ 
ŋɛ 
like 
chanthɛ 
chanth 
chanth 
baby 
ɛ 
lɛ1 
the 
. 

make like this, it rises up again like a baby.

89.2
Mɔni 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
ni 
ni1 
presently 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
ha 
hã 
ki 
ki 
ki1 
this 
, 
mɔni 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
ni 
ni1 
presently 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
kithik 
ŋɔi 
ŋɔ 
hɔ2 
how 
-i 
-i2 
and 
honi 
honi 
honi 
get out 
wai 
wai 
wai2 
quietly 
. 

you just make like this, you just press then it comes out easy.

90
Hɔ 
hɔ 
hɔ1 
say 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
ŋa 
ŋá 
ŋa2 
you (pl) 
ma 
ma 
ma2 
Neg-Hort 
blem 
blem 
blem 
blame (Eng) 
wanthɛmdɛ 
wanthɛm 
wantɛm 
young woman 
dɛ 
lɛ1 
the 
, 
afterbakɛ 
afterbakɛ 
aftabak 
afterbirth (Eng) 
nai 
nai 
nai 
road 
landɛ 
landɛ 
landɛ 
that 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
kanthka 
kanthka 
kanthka 
block 
gbaŋ 
gbaŋ 
gbaŋ2 
tightly 
, 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
Indef (hɔ) 
che 
che 
che1 
be 
bɔ 
bɔ 
bɔ3 
be able 
honi 
honi 
honi 
get out 
. 

He said, Don't you blame the woman, the after road was blocked, it can't come out.

91
wanthɛmdɛ 
wanthɛm 
wantɛm 
young woman 
dɛ 
lɛ1 
the 
ka 
ka 
ka5 
Past 
le 
lê 
le2 
remain 
blid 
blid 
blidin 
bleeding (Eng) 
te 
te 
tee1 
on-and-on 
ni 
ni 
ni1 
and 
hu 
hu 
wu1 
die 
. 

The woman kept bleeding until she died.

92
So 
so 
so3 
so (Eng) 
ko 
ko 
ko1 
in 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi1 
delivery 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
nko 
n 
n 
you (Subj) 
ko 
Perf 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
? 

So in all the deliverings you have done?

93
wɔn 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
-n 
-n1 
self 
kɛndɛ 
kɛndɛ 
vɛ 
vɛ 
vɛ1 
that 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
where (Rel, lɔ) 
asɔthɔ 
a 
a2 
1sg 
sɔthɔ 
sɔthɔ 
get 
bo 
bo 
bo2 
at all 
prɔblɛm 
prɔblɛm 
prɔblɛm 
problem (Eng) 
. 

It is the only one where I ever had a problɛm.

94
Ko 
ko 
ko1 
in 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi1 
delivery 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
nko 
n 
n 
you (Subj) 
ko 
Perf 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
handɔ 
handɔ̂ 
handɔ 
who 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
chaŋ 
chaŋ 
chaŋ1 
surpass 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
che 
che 
che1 
be 
fɔi 
fɔi 
fɔi 
easy 
? 

In all the deliverings you have delivered which one is the easiest?

95
yɛ 
yɛ 
yɛ 
when 
nɔɛ 
nɔ 
nɔ 
person 
ɛ 
lɛ1 
the 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
gbemɔ 
gbem 
gbem1 
give birth 
-ɔ 
-o 
EV 
libul 
li- 
li- 
NCM-lɔ 
bùl 
bul2 
one 
mɔikɛ 
mɔikɛ 
muɛkɛ 
approaches 
tiŋdɛ 
tiŋ 
tiŋ1 
two 
dɛ 
lɛ1 
the 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
within 
. 

When a person would have given birth for the first time making it two.

96
Kɛ 
kɛ 
kɛ1 
but 
gbemɔ 
gbemɔ 
bear 
nseiɛ 
nse 
nse 
first 
ɛ 
lɛ1 
the 
primi 
primi 
primi 
preemy 
, 
ye 
ye 
ye1 
then 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
people 
hɔ 
hɔ 
hɔ1 
say 
primiɛ 
primi 
primi 
preemy 
ɛ 
lɛ1 
the 
vɛ 
vɛ 
vɛ1 
so 
, 
aagbemɔ 
aa 
aa1 
that 
gbemɔ 
bear 
landɛ 
landɛ 
landɛ 
that 
kɔ 
kɔ 
kɔ3 
it 
kath 
kath 
kath 
hard 
. 

But the first birth giving primi, When they say primi, that birth giving is difficult.

97
Gbemɔɛ 
gbem 
gbem1 
bear 
-ɔ 
-o 
EV 
ɛ 
lɛ1 
the 
kɔ 
kɔ 
kɔ3 
it 
bi 
bi 
bi1 
have 
stej 
stej 
stej 
stages 
. 

Giving birth has stages.

98
Pamdɛ 
pamdɛ 
pabondɛ 
if 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
wɔɛ 
wɔ 
wɔ1 
him (wɔ) 
ɛ 
lɛ1 
the 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
tipɛ 
tipɛ 
tipɛ 
begin 
nɛki 
nɛki 
nɛki 
be painful 
et-o-klɔk 
etoklɔk 
etoklɔk 
eight o'clock 
oki 
oke 
oke 
okay 
, 

If the pregnancy begins to hurt at eight o clock, okay

99
paliioki 
pâli 
pali 
whole day 
ioki 
tɛmpim 
tɛmpim 
tɛmpum 
perhaps 
te 
te 
tee1 
until 
ki 
ki 
ki2 
Near-Fut 
et-o-klɔk 
etoklɔk 
etoklɔk 
eight o'clock 
ichɔl 
ichɔl 
chol1 
at night 
wɔni 
wɔni 
wɔni1 
before 
huŋ 
huŋ 
hun2 
Incipient 
gbemɔ 
gbemɔ 
give birth 
. 

the whole day, some times until eight o clock in the evening before giving birth.

100
Kɛ 
kɛ 
kɛ1 
but 
ayema 
a 
ya2 
I 
yema 
yema1 
want 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
yi 
yi 
yi2 
ask 
yi 
yi 
yi3 
question 
bul 
bùl 
bul2 
one 
, 

But I just want to ask you one question,

101
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
lɛ1 
the 
ki 
ki 
ki1 
this 
la 
la 
la1 
that Rel 
mɔɔ 
mɔɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
ki 
ki 
ki1 
this 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
within 
, 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
mɛmiɛni 
mɛmiɛni 
mɛmiɛni 
be happy 
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
lan 
la 
la1 
it 
-n 
-n1 
Emph 
ŋa 
ŋa 
mɔm 
mɔ̀m 
mɔm 
you 
che 
che 
che3 
Prog 
gbemi 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ahindɛ 
à- 
a- 
NCM-ha 
nyin 
nyin 
people 
dɛ 
lɛ1 
the 
fli-fli 
fli-fli 
flifli 
really-really 
? 

This midwife work that you are in, are you happy for you to be just delivering?

102
Ya 
yà 
ya2 
I 
la 
la 
la1 
it 
mɛmiɛni 
mɛmiɛni 
mɛmiɛni 
be happy 
fli 
fli 
fili 
really 
ha 
ha 
ha1 
for 
haŋ 
haŋ 
mpanth 
m- 
n- 
NCM-ma 
panth 
panth1 
work 
haŋ 
haŋ 
ha1 
for 
pɔkimdɛ 
pɔk 
pɔk1 
country 
im 
mi1 
my 
dɛ 
lɛ1 
the 
, 

I am happy about that really to work for my country,

103
bikɔs 
bikɔs 
bikɔs 
because 
yɛ 
yɛ 
yɛ 
when 
ha 
hã 
ka 
ka 
ka5 
Past 
yɔkim 
yɔk 
yɔk 
take 
im 
mi1 
me 
yɛ 
yɛ 
yɛ 
then 
, 
ha 
hã 
wɔ 
wɔ 
ha 
ha 
ha1 
for 
kagbɔrɔ 
kagbɔrɔ 
kagbɔrɔ 
Kagboro 
, 
lanlabi 
lanlabi 
lanlabi 
therefore 
akɔ 
a 
a2 
1sg 
kɔ 
kɔ2 
go 
akɔ 
a 
a2 
1sg 
kɔ 
kɔ2 
go 
che 
che 
che3 
Prog 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
. 

because when they took me, they said it was for Kagboro, that is why I am delivering.

104.1
Lanɔ 
lanɔ 
lanɔ 
that 
ya 
yà 
ya2 
I 
gbemiɛ 
gbemi 
gbemi2 
deliver 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
fli 
fli 
fili 
really 
. 

That is why I am really delivering.

104.2
Ya 
yà 
ya2 
I 
mɛmiɛni 
mɛmiɛni 
mɛmiɛni 
be happy 
ha 
hã 
lan 
la 
la1 
it 
-n 
-n1 
Emph 
. 

I am happy about that.

105
Jaɛ 
ja 
ja 
reason 
ɛ 
lɛ1 
the 
labi 
labi 
labi 
why 
imɛmiɛni 
i 
yi1 
we 
mɛmiɛni 
mɛmiɛni 
be happy 
ŋa 
ŋa 
yaŋ 
yà 
ya2 
I 
-ŋ 
-n1 
Emph 
chemɔ 
che 
che3 
Prog 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
vel 
vel 
vel1 
call 
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
che 
che 
che3 
Prog 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
huŋ 
huŋ 
hun2 
Incipient 
yi 
yi 
yi2 
ask 
ɛ 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 

The reason why we are happy to be calling to come and ask you,

106
mɔm 
mɔ̀m 
mɔm 
you 
mbi 
m 
n 
you (Subj) 
bi 
bi1 
have 
ja 
ja 
ja 
thing 
gbe 
gbe 
gbe 
many 
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
ŋanɛ 
ŋanɛ 
hanɛ 
those (ha) 
ŋa 
ŋa 
hunɔni 
hun 
hun1 
come 
-ɔ 
-o 
EV 
ni 
ni2 
Neg 
muɛ 
mu 
mu1 
still 
ɛ 
lɛ1 
the 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
they / 3pl (ha) 
ŋan 
ŋa 
ŋa1 
they / 3pl (ha) 
-n 
-n1 
Emph 
si 
si 
si1 
know 
. 

you have many things for those that have not come yet to know.

107
So 
so 
so3 
so (Eng) 
labi 
labi 
labi 
why 
ichɔŋ 
i 
yi1 
we 
chɔŋ 
chɔŋ … len 
like 
len 
len 
chɔŋ … len 
like 
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
hin 
hi 
yi1 
we 
-n 
-n1 
Emph 
chemɔ 
che 
che3 
Prog 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
vel 
vel 
vel1 
call 
. 

So that is why we like to call you.

108
Che 
che 
che1 
be 
risen 
risen 
risen 
reason 
pika 
pika 
pika 
other 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
. 

It is for no other reason.

109
ishiɛ 
i 
yi1 
we 
shi 
si1 
know 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
ŋanɛ 
ŋanɛ 
hanɛ 
those (ha) 
ŋa 
ŋa 
bia 
bia 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
hundɛ 
hun 
hun1 
come 
dɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 

We know that those that are going to come,

110
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
people 
bi 
bi 
bi1 
have 
intrɛst 
intrɛst 
intrɛst 
interest 
ko 
ko 
ko1 
to 
lanɛ 
lanɛ 
lanɛ1 
that 
laŋ 
la 
la1 
that Rel 
-ŋ 
-n1 
Emph 
nsiɛ 
n 
n 
you (Subj) 
si 
si1 
know 
-ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
. 

would have interest in what you know.

111
So 
so 
so3 
so (Eng) 
sɛkɛ 
sɛ̀kɛ́ 
sɛkɛ 
thanks 
we 
we 
emph 
, 
Abatokɛ 
Abatokɛ 
hɔbatokɛ 
God 
chema 
che 
che1 
be 
ma 
ma4 
with 
mɔni 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
-n 
-n1 
Emph 
-i 
. 

So thank you thank you, may the God be with you.