090a Saidu Netteh Interview - slc0090

1
Nande 
nande 
nante 
today 
ndɔi 
ndɔi 
ndɔi 
it (is) 
koŋɔnɔ 
koŋɔnɔ 
kuhɔnɔ 
twenty 
ni 
ni 
ni1 
and 
mɛmbullɛ 
mɛm 
mɛn1 
five 
bul 
bul2 
one 
ɛ 
ɛ3 
the 

Today is the twenty-first day,

2
pandɛ 
pan 
paŋ2 
month 
dɛ 
ɛ3 
the 
ŋɔ 
ŋɔ 
2 
which (Rel) 
pɔ 
pɔ 
2 
people 
wɔ 
wɔ 
1 
call 
April 
April 
April 
April 
nɛndɛ 
nɛn 
nɛn2 
year 
dɛ 
ɛ3 
the 
ŋɔ 
ŋɔ 
2 
which (Rel) 
pɔ 
pɔ 
2 
people 
wɔ 
wɔ 
1 
call 
tu 
tu 
tu3 
two 
thaozin 
thaozin 
thaozin 
thousand 
ɛn 
ɛn 
ɛn 
and 
sikstin 
sikstin 
sikstin 
sixteen 

The month they call April, the year they call two thousand and sixteen

3
Yaŋ 
yà 
ya2 
-ŋ 
-n1 
Emph 
ya 
yà 
ya2 
lɔ 
lɔ 
1 
be 
Abdulai 
Abdulai 
Abdulai 
Abdulai 
Bɛndu 
Bɛndu 
Bendu 
Bendu 

Me I am Abdulai Bendu.

4
Nande 
nande 
nante 
today 
a2 
1sg 
ko 
ko 
ko5 
Perf 
vel 
vel 
vel1 
call 
laŋgba 
laŋgba 
langban 
man 
bul 
bul 
bul2 
one 
ni 
ni 
ni1 
so that 
ŋa 
ŋa 
ŋa3 
should 
hun 
hun 
hun1 
come 
wɔ 
wɔ 
1 
3sg 
yi 
yi 
yi2 
ask 
ŋalwɔ 
 
ŋal2 
about 
atokɛ 
atok 
atok 
about 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 

Today I have called one man to come and ask him about himself,

5
ko 
ko 
ko1 
to 
lɔpɔ 
lɔ 
1 
where (Rel, lɔ) 
pɔ 
2 
they 
gbem 
gbem 
bear 
wɔ 
wɔ 
1 
3sg 
nɛndɛ 
nɛn 
nɛn2 
year 
dɛ 
ɛ3 
the 
ŋɔ 
ŋɔ 
2 
which (Rel) 
pɔ 
pɔ 
2 
people 
gbem 
gbem 
bear 
wɔ 
wɔ 
1 
3sg 

where he was born, the year he was born,
where and when people born him (Krio)

6
lanɛ 
lanɛ 
lanɛ1 
that 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
lipika 
li- 
li- 
NCM-lɔ 
pika 
pika 
other 
la 
la 
la1 
that Rel 
pɛ 
pɛ 
2 
people 
biya 
biya 
labiya 
therefore 
yema 
yema 
yema1 
want 
ŋa 
ŋa 
ŋa3 
Subord 
theli 
theli 
theli 
speak 
ɛ 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 

All other things that he would want to speak about
?? biya EV on bi 'have'?

7
Lanɛ 
lanɛ 
lanɛ1 
that 
labiya 
labiya 
labiya 
therefore 
hun 
hun 
hun1 
come 
theli 
theli 
theli 
speak 
kaɛ 
ka 
ka2 
here 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 

What he is coming to speak about here
?? biya, AB can't explain

8
ŋanɛ 
ŋanɛ 
hanɛ 
those (ha) 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
wɔlɔ 
wɔlɔ 
hwɛlo 
world 
ka 
ka 
ka2 
here 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
Rel / 3pl (ha) 
biya 
biya 
labiya 
therefore 
yema 
yema 
yema1 
want 
ŋa 
ŋa 
ŋa3 
Subord 
the 
the 
the 
hear 
la 
la 
la1 
it 
ŋa 
ŋa 
ha1 
about 
la 
la 
la1 
it 
the 
the 
the 
hear 
Abatokɛ 
Abatokɛ 
hɔbatokɛ 
God 
yemɔ 
yemɔ 
yemɔ 
agree 
bo 
bo 
bo1 
just 

Everybody in this world that would want to hear this would hear it if God agrees.
Those all

9
So 
so 
so3 
so (Eng) 
labi 
labi 
labi 
why 
awɔ 
a2 
1sg 
wɔ 
1 
say 
le 
le 
le4 
first 
yimani 
yi 
yi2 
ask 
mani 
labo 
lagbo 
lagbo 
if 
biya 
biya 
labiya 
therefore 
yema 
yema 
yema1 
want 
la 
la 
la1 
it 
apa 
pa 
apa 
Father 
you (Subj) 
yema 
yema 
yema1 
want 
la 
la 
la1 
it 

That is why I first ask this man if he wants that. Father, do you want that?

10
a2 
1sg 
yema 
yema 
yema1 
want 
la 
la 
la1 
it 
ba 
ba 
ba1 
father 
hinyɛ 
hin 
hin1 
our 
yɛ 
ɛ3 
the 
yemɔ 
yemɔ 
yemɔ 
agree 
bo 
bo 
bo1 
just 

I want that if our God agrees

11
Apa 
pa 
apa 
Father 
ilel 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
lel 
lel1 
name 
mɔa 
mɔ̀ 
2 
your 
-a 
a1 

Father, what is your name?

12
Ya 
ya 
ya2 
lɔ 
lɔ 
1 
be 
Saidu 
Saidu 
Saidu 
Saidu 
Nɛtɛ 
Nɛtɛ 
Nɛtɛ 
Netteh 

I am Saidu Netteh

13
Nen 
nen 
nɛn2 
year 
ndɔ 
ndɔ 
ndɔ 
what 
ŋɔ 
ŋɔ 
2 
which (Rel) 
pɔ 
pɔ 
2 
people 
gbem 
gbem 
bear 
mɔa 
mɔ̀ 
2 
you (Obj) 
-a 
a1 

What year where you born?

14
Pɔ 
pɔ 
2 
they 
gbem 
gbem 
gbem1 
give birth 
mi 
mi 
mi1 
me 
1983 
1983 
1983 
1983 

I was born in 1983.

15
So 
so 
so3 
so (Eng) 
nɛnthɛ 
nɛn 
nɛn2 
year 
th- 
thi- 
NCM (tha) 
ɛ 
the 
tha 
tha 
tha1 
Rel (tha) 
nko 
you (Subj) 
ko 
Perf 
ni 
ni 
ni1 
and 
biyɛ 
bi 
bi1 
have 
-yɛ 
-ɛ 
TMA 
mɔ 
mɔ̀ 
2 
you (Subj) 
tha 
tha 
tha1 
them (tha) 
pɛ 
pɛ 
3 
again 
shi 
shi 
si1 
know 

So, the years that got would you know it again?
??

16
Aa 
aa 
aa2 
yes 
atha 
a2 
1sg 
tha 
tha1 
them (tha) 
bɔ 
bɔ 
3 
be able 
si 
si 
si1 
know 

Yes, I would be able to know it.

17
Nenthi 
nen 
nɛn2 
year 
thi 
thi- 
NCM (tha) 
wɔ 
wɔ 
1 
3sg 
tha 
tha 
tha1 
Rel (tha) 
nko 
you (Subj) 
ko 
ko5 
Perf 
ni 
ni 
biya 
biya 
labiya 
therefore 

How many years have you got now?

18
Akɔni 
a2 
1sg 
kɔni 
bi 
bi 
bi1 
have 
nɛnthi 
nɛn 
nɛn2 
year 
thi- 
thi- 
NCM (tha) 
koŋɔnɔ 
koŋɔnɔ 
kuhɔnɔ 
twenty 
ni 
ni 
ni1 
and 
waŋ 
waŋ 
waŋ2 
ten 
ni 
ni 
ni1 
and 
mɛŋra 
mɛŋ 
mɛn1 
five 
ra 
ra1 
three 

I have now got thirty eight years.

19
Bamɔ 
ba 
ba1 
father 
mɔ 
2 
your 
ilel 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
lel 
lel1 
name 
wɔa 
wɔ 
1 
3sg 
-a 
a1 

Your father what is his name?

20
Bami 
ba 
ba1 
father 
mi 
mi1 
my 
wɔlɔ 
wɔ 
1 
3sg 
lɔ 
1 
be 
Jɔn 
Jɔn 
Jɔn 
John 
Nɛtɛ 
Nɛtɛ 
Nɛtɛ 
Netteh 

My father is John Netteh.

21
Wɔn 
wɔ 
1 
3sg 
-n 
-n1 
self 
la 
la 
la1 
what 
kache 
ka 
ka5 
Past 
che 
che3 
Prog 
ŋaa 
ŋa 
ŋaa 
do 
-a 
a1 

What did he use to do?

22
Wɔn 
wɔ 
1 
3sg 
-n 
-n1 
Emph 
kache 
ka 
ka5 
Past 
che 
che3 
Prog 
fama 
fama 
fama1 
farm 

He was a farmer.

23
Wɔn 
wɔ 
1 
3sg 
-n 
-n1 
self 
ndɔ 
ndɔ 
ndɔ 
where 
pɔ 
pɔ 
2 
they 
gbem 
gbem 
bear 
wɔa 
wɔ 
1 
3sg 
-a 
a1 

Where was he born?

24
Wɔn 
wɔ 
1 
3sg 
-n 
-n1 
Emph 
nyemɔ 
nyemɔ 
Nyemɔ 
Moyeamoh 
ka 
ka 
ka2 
here 
pɛ 
pɛ 
3 
also 
lɔ 
lɔ 
1 
where (Rel, lɔ) 
pɔ 
pɔ 
2 
they 
gbem 
gbem 
bear 
wɔ 
wɔ 
1 
3sg 

Him, he was also born in Moyeamoh here.

25
Yamɔ 
yaa 
yaa 
mother 
mɔ 
2 
your 
ilel 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
lel 
lel1 
name 
wɔa 
wɔ 
1 
3sg 
-a 
a1 

Your mother what is her name?

26
Yami 
yaa 
yaa 
mother 
mi 
mi1 
my 
wɔlɔ 
wɔ 
1 
3sg 
lɔ 
1 
be 
Kadiatu 
Kadiatu 
Kadiatu 
Kadiatu 
Bɛndu 
Bɛndu 
Bendu 
Bendu 

My mother is Kadiatu Bendu.

27
Wɔn 
wɔ 
1 
3sg 
-n 
-n1 
self 
pɛ 
pɛ 
3 
also 
ndɔ 
ndɔ 
ndɔ 
where 
pɔ 
pɔ 
2 
they 
gbem 
gbem 
bear 
wɔa 
wɔ 
1 
3sg 
-a 
a1 

Herself where was she born?

28
Wɔn 
wɔ 
1 
3sg 
-n 
-n1 
self 
bɛ 
bɛ 
1 
indeed 
nyemɔ 
nyemɔ 
Nyemɔ 
Moyeamoh 
ka 
ka 
ka2 
here 
lɔ 
lɔ 
1 
where (Rel, lɔ) 
pɔ 
pɔ 
2 
they 
gbem 
gbem 
bear 
wɔ 
wɔ 
1 
3sg 

She herself, she was born here.

29
Wɔn 
wɔ 
1 
3sg 
-n 
-n1 
self 
la 
la 
la1 
what 
ka 
ka 
ka5 
used to 
che 
che 
che3 
Prog 
ŋa 
ŋa 
ŋaa 
do 
-a 
a1 

What did she use to do?

30
Yamɔ 
yaa 
yaa 
mother 
mɔ 
2 
your 
wɔ 
wɔ 
1 
3sg 
wɔi 
wɔi 
wɔɛ 
alive 

Your mother is she alive?

31
Wɔ 
wɔ 
1 
3sg 
kɛlɛŋ 
kɛlɛŋ 
kɛlɛŋ2 
beautiful 

She is beautiful.

32
Wɔ 
wɔ 
1 
3sg 
ŋa 
ŋa 
ŋa3 
Subord 
wɔi 
wɔi 
wɔɛ 
alive 
ka 
ka 
ka2 
here 

Is she in this world?

33
Ba 
ba 
ba1 
father 
mɔa 
mɔ̀ 
2 
your 
-a 
a1 

What about your father?

34
Nɛndɛ 
nɛn 
nɛn2 
year 
dɛ 
ɛ3 
the 
ŋɔ 
ŋɔ 
2 
which (Rel) 
bamɔ 
ba 
ba1 
father 
mɔ 
2 
your 
huɛ 
hu 
wu1 
die 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
nshiŋɔ 
you (Subj) 
shi 
si1 
know 
ŋɔ 
2 
it (hɔ) 
pɛ 
pɛ 
3 
at all 

The year your father died do you know it again?

35
Wɛl 
wɛl 
wɛl 
well 
aŋɔ 
a2 
1sg 
ŋɔ 
2 
it (hɔ) 
bɔ 
bɔ 
3 
be able 
tɛnɛni 
tɛnɛni 
tɛnini 
think 

Well, I will be able to think about it.

36
Nɛn 
nɛn 
nɛn2 
year 
ndɔ 
ndɔ 
ndɔ 
what 

What year?

37
2001 
2001 
2001 
2001 

2001

38
So 
so 
so3 
so (Eng) 
nɛn 
nɛn 
nɛn2 
year 
lan 
lan 
lan1 
that 
nkoni 
you (Subj) 
koni 
koni 
Perf 
tipɛ 
tipɛ 
tipɛ 
start 
gbemɔ 
gbem 
gbem1 
give birth 
-ɔ 
-o 
EV 

So, that year had you started bearing children?

39
Nɛn 
nɛn 
nɛn2 
year 
lan 
lan 
lan1 
that 
agbemenimu 
a2 
1sg 
gbeme 
gbemi1 
child-bearing 
-ni 
-ni 
Reflex 
mu 
mu1 
yet 

That year I had not started having children yet.

40
Yɛ 
yɛ 
1 
when 
you (Subj) 
ka 
ka 
ka5 
Past 
che 
che 
che3 
Prog 
ko 
ko 
ko1 
to 
tallɛ 
tal 
taa 
young 
lɛ 
ɛ3 
the 
pɔ 
pɔ 
2 
they 
ka 
ka 
ka5 
Past 
bɛ 
bɛ 
4 
send 
mɔ 
mɔ̀ 
2 
you (Obj) 
kil 
kil 
kil1 
house 
kandai 
kand 
learn 
ai 
ai1 
in 

When you were young were you sent to school?

41
Aa 
aa 
aa2 
yes 
pɔ 
pɔ 
2 
they 
ka 
ka 
ka5 
Past 
bɛ 
bɛ 
4 
send 
mi 
mi 
mi1 
me 
arabik 
arabik 
arabik 
Arabic 

Yes, they sent me to an Arabic (school).

42
Arabikɛ 
arabik 
arabik 
Arabic 
ɛ 
the 
ŋɔ 
ŋɔ 
2 
which (Rel) 
you (Subj) 
kaŋaɛ 
kaŋa 
karaŋ 
learn 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 

So it is Arabic that you learnt?

43
Aa 
aa 
aa2 
yes 

Yes.

44
Nkɔ 
you (Subj) 
kɔ 
2 
go 
livil 
li- 
li- 
NCM-lɔ 
vil 
vil 
far 

Did you go far?

45
Aa 
aa 
aa2 
yes 
atraiya 
a2 
1sg 
traiya 
traiya 
try 
ton 
ton 
ton1 
small 

Yes, I tried little bit.

46
So 
so 
so3 
so (Eng) 
yɛ 
yɛ 
1 
when 
nkoŋ 
you (Subj) 
koŋ 
koŋ1 
finish 
kaŋdɛ 
kaŋ 
karaŋ 
learn 
-dɛ 
-ɛ 
TMA 
lamɔniŋa 
la 
la1 
what 
mɔ 
2 
you (Subj) 
ni 
ni1 
then 
ŋaa 
ŋaa 
do 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
in 
à 
a1 

So, when you finished learning, what did you do?

47
Ya 
ya 
ya2 
wokɛ 
wok 
hok 
come from 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
ko 
ko 
finish 
kaŋdɛ 
kaŋ 
kaŋ3 
schooling 
dɛ 
ɛ3 
the 
ai 
ai 
ai1 
in 
munini 
munini 
munini 
return 
ko 
ko 
ko1 
to 
ichɛli 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
chɛli 
chɛli1 
home 
ba 
ba 
ba1 
father 
mi 
mi 
mi1 
me 
bikɔ 
bikɔ 
bikɔs 
because 
nɔ 
nɔ 
nɔ 
person 
pikan 
pikan 
pokan 
man 
pika 
pika 
pika 
other 
che 
che 
che1 
be 
ŋa 
ŋa 
ŋaa 
do 
ni 
ni 
ni2 
Neg 

When I finished learning, I had to return to my father’s seat because there was no other man there.

48
a2 
1sg 
yema 
yema 
yema1 
want 
mɔ 
mɔ̀ 
2 
you (Obj) 
ni 
ni 
ni1 
then 
yi 
yi 
yi2 
ask 
ŋa 
ŋa 
ha1 
about 
yɛ 
yɛ 
1 
when 
nka 
you (Subj) 
ka 
ka5 
Past 
che 
che 
che1 
be 
ko 
ko 
ko1 
to 
tallɛ 
taa 
taa 
young 
ɛ 
ɛ3 
the 

I want to now ask you about when you were young.

49
Yɛ 
yɛ 
1 
when 
nka 
you (Subj) 
ka 
ka5 
Past 
che 
che 
che1 
be 
ko 
ko 
ko1 
to 
tallɛ 
taa 
taa 
young 
ɛ 
ɛ3 
the 
la 
la 
la1 
what 
nka 
you (Subj) 
ka 
ka5 
Past 
che 
che 
che3 
Prog 
ŋa 
ŋa 
ŋaa 
do 
a1 

When you were young, what did you use to do?

50
Chaŋ 
chaŋ 
chaŋ1 
more 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
siŋthɛ 
siŋ 
siŋ1 
game 
th- 
thi- 
NCM (tha) 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
tha 
tha 
tha1 
Rel (tha) 
ika 
yi1 
we 
ka 
ka5 
Past 
che 
che 
che3 
Prog 
siŋdɛ 
siŋ 
siŋ2 
play 
dɛ 
ɛ1 
Cl-final 
thi 
thi- 
thi- 
NCM (tha) 
siŋ 
siŋ 
siŋ1 
game 
thalɔ 
tha 
tha1 
Rel (tha) 
lɔ 
1 
there 
pɔ 
pɔ 
2 
people 
tha 
tha 
tha1 
them (tha) 
velɛ 
vel 
vel1 
call 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
tintatu 
tintatu 
tintatu 
tin tan two (game) 
ɛ 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 

Just the games that we use to play, it is called "tin tan two".

51
Tha 
tha 
tha1 
Rel (tha) 
ika 
yi1 
we 
ka 
ka5 
Past 
che 
che 
che3 
Prog 
siŋ 
sīŋ 
siŋ2 
play 
iŋa 
yi1 
we 
ŋa 
ŋaa 
do 
boniɛ 
boni 
boni2 
lost&found 
ɛ 
the 
isiŋ 
yi1 
we 
siŋ 
siŋ2 
play 
ni 
ni 
ni1 
with 
athɔma 
a- 
a- 
NCM-ha 
thɔm 
thɔm 
mate 
a2 
1sg 
hiɛ 
hi 
yi1 
we 
ɛ 
the 

That is what we use to play, we play the lost and found, and we play with our mates.

52
Siŋthɛ 
siŋ 
siŋ1 
game 
th- 
thi- 
NCM (tha) 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
thus 
tha 
tha 
tha1 
Rel (tha) 
nkache 
you (Subj) 
ka 
ka5 
Past 
che 
che3 
Prog 
bo 
bo 
bo1 
only 
siŋdɛ 
siŋ 
siŋ2 
play 
dɛ 
ɛ1 
Cl-final 

Those plays are the only ones you used to play?

53
Wɛl 
wɛl 
wɛl 
well 
yɛ 
yɛ 
1 
after 
la 
la 
la1 
it 
chaŋ 
chaŋ 
chaŋ1 
pass 
lɔ 
lɔ 
1 
there 
niɛ 
ni 
ni1 
then 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
anya 
à- 
a- 
NCM-ha 
nya 
nya1 
people 
miɛ 
mi 
mi1 
my 
ɛ 
the 
ŋami 
ŋa 
ŋa1 
people 
mi 
mi1 
me 
koi 
koi 
kuɛ 
take 
ŋai 
ŋa 
ŋa1 
they / 3pl (ha) 
-i 
-i2 
and 
wɔ 
wɔ 
1 
say 
siŋthɛ 
siŋ 
siŋ1 
game 
th- 
thi- 
NCM (tha) 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
ki 
ki 
ki1 
this 
aŋa 
a2 
1sg 
ŋa 
ŋa3 
should 
mɛlla 
mɛl 
mɛl 
leave 
la 
la1 
it 

Well, after that, my people had to take me they said I should leave these games,

54
aŋa 
à- 
a- 
NCM-ha 
ŋa 
ŋa3 
should 
kɔni 
kɔni 
2 
go 
ko 
ko 
ko1 
to 
kaŋdɛ 
kaŋ 
kaŋ3 
school 
dɛ 
ɛ3 
the 

I should go to school.
the learning place

55
Yɛ 
yɛ 
1 
when 
pɔ 
pɔ 
2 
they 
bɛ 
bɛ 
4 
send 
mɔ 
mɔ̀ 
2 
you (Obj) 
ko 
ko 
ko1 
to 
kaŋdɛ 
kaŋ 
kaŋ3 
school 
dɛ 
ɛ3 
the 
la 
la 
la1 
what-Rel 
ŋa 
ŋa 
ŋaa 
do 
lɔ 
lɔ 
1 
there 
pɛa 
pɛ 
3 
again 
a1 

When you were taken to learning place, what did you do there again?

56
Yɛ 
yɛ 
1 
when 
pɔ 
pɔ 
2 
they 
bɛ 
bɛ 
4 
send 
mi 
mi 
mi1 
me 
ko 
ko 
ko1 
to 
kaŋdɛ 
kaŋ 
kaŋ3 
school 
dɛ 
ɛ3 
the 
ika 
yi1 
we 
ka 
ka5 
Past 
che 
che 
che3 
Prog 
kɔni 
kɔni 
2 
go 
ikɔ 
yi1 
we 
kɔ 
2 
go 
boi 
boi 
bue1 
dig 
iŋa 
yi1 
we 
ŋa 
ŋaa 
do 
mpanthɛ 
m- 
n- 
NCM-ma 
panth 
panth2 
tie 
ɛ 
the 
iyuk 
yi1 
we 
yuk 
yuk 
plant 
yekeɛ 
yeke 
yeke 
cassava 
ɛ 
the 

When I was sent to the learning place, we use to go, we go to dig, we do work and we plant cassava.

57
mpanthɛ 
m- 
n- 
NCM-ma 
panth 
panth2 
tie 
ɛ 
the 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
thus 
ma 
ma 
ma3 
Rel (ma) 
ikache 
yi1 
we 
ka 
ka5 
Past 
che 
che3 
Prog 
ŋa 
ŋa 
ŋaa 
do 
ko 
ko 
ko1 
with 
kamɔ 
kamɔ 
kamɔ 
Arabic teacher?? 
miyɛ 
mi 
mi1 
me 
yɛ 
ɛ1 
Cl-final 

Those are the work we use to do to my Arabic teacher (school?).

58
Kɛ 
kɛ 
1 
but 
mɔm 
mɔm 
2 
you (Subj) 
lamɔni 
la 
la1 
that Rel 
mɔ 
2 
you (Obj) 
ni 
ni1 
presently 
kunɛa 
kunɛ 
kunɛ 
inside 
-a 
a1 

But you what are you presently involved in?

59
Rait 
rait 
rait 
right 
naw 
naw 
naw 
now 
mpanth 
m- 
n- 
NCM-ma 
panth 
panth1 
work 
ma 
ma 
ma3 
Rel (ma) 
lifamalifama 
li- 
li- 
NCM-lɔ 
fama 
fama2 
farming 
li- 
li- 
NCM-lɔ 
fama 
fama2 
farming 
la 
la 
la1 
that Rel 
a2 
1sg 
ni 
ni 
ni1 
presently 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
within 
ko 
ko 
ko1 
in 
ŋami 
ŋa 
ŋa1 
people 
mi 
mi1 
my 
ichɛliɛ 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
chɛli 
chɛli1 
household 
ɛ 
the 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
inside 

Right now I am involved in farming work. That is what I am involved in my household.

60
Yɛ 
yɛ 
1 
when 
mɔ 
mɔ 
2 
you (Subj) 
yukyuk 
yukyuk 
yukyuk 
plant 
a1 

What do you plantplant?

61
a2 
1sg 
yuk 
yuk 
yuk 
plant 
pɛlɛ 
pɛlɛ 
pɛlɛ 
rice 
a2 
1sg 
yuk 
yuk 
yuk 
plant 
ikonatɛ 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
konat 
konat 
coconut 
ɛ 
the 
a2 
1sg 
yuk 
yuk 
yuk 
plant 
inɛs 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
nɛs 
nɛs 
pineapple 
ɛ 
ɛ 
the 
mpanth 
m- 
n- 
NCM-ma 
panth 
panth1 
work 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
thus 
maa 
ma 
ma3 
Rel (ma) 
a2 
1sg 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
within 
yuk 
yuk 
yuk 
plant 
mplɔmdɛ 
m- 
n- 
NCM-ma 
plɔm 
plɔm 
plum 
dɛ 
ɛ3 
the 

I plant rice, I plant coconut, I plant pineapple that is the work I am into, I plant plums too.

62
Mɔ 
mɔ̀ 
2 
you (Subj) 
pɛ 
pɛ 
3 
also 
ŋɔth 
ŋɔth 
hoth1 
fishing 

Do you also do fishing?

63
a2 
1sg 
che 
che 
che1 
be 
-n 
ni2 
Neg 
ŋɔth 
ŋɔth 
hoth1 
fishing 

I don’t do fishing,

64
Kɛ 
kɛ 
1 
but 
mɔm 
mɔ̀m 
mɔm 
you 
you (Subj) 
shini 
shi 
si1 
know 
ni 
ni2 
Neg 
ŋɔth 
ŋɔth 
hoth1 
fishing 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 

But you don’t know how to fish at all?

65
Aa 
aa 
aa2 
yes 
à 
a2 
1sg 
shini 
shi 
si1 
know 
ni 
ni2 
Neg 
ŋɔth 
ŋɔth 
hoth1 
fishing 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
à 
a2 
1sg 
shi 
shi 
si1 
know 
ŋɔ 
ŋɔ 
2 
it (hɔ) 
ni 
ni 
ni2 
Neg 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 

Yes, I don’t know how to fishing at all, I don’t know it at all.

66
Apima 
à- 
a- 
NCM-ha 
pim 
pum3 
children 
-a 
a- 
NCM-ha 
awɔ 
à- 
a- 
NCM-ha 
wɔ 
3 
how many 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
Rel / 3pl (ha) 
mɔm 
mɔ̀m 
mɔm 
you 
mbi 
you (Subj) 
bi 
bi1 
have 
a1 

How many children do you have?

67
a2 
1sg 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
bi 
bi 
bi1 
have 
apima 
à- 
a- 
NCM-ha 
pim 
pum3 
children 
à- 
a- 
NCM-ha 
amɛntiŋ 
a- 
a- 
NCM-ha 
mɛntiŋ 
mɛntiŋ 
seven 

I have seven children.

68
Ŋan 
ŋa 
ŋa1 
they / 3pl (ha) 
-n 
-n1 
Emph 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
mbɛ 
mi1 
me 
bɛ 
4 
send 
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
kil 
kil 
kil1 
house 
kaŋdɛ 
kaŋ 
kaŋ3 
school 
dɛ 
ɛ3 
the 

Did you send all of them to (Islamic) school?

69
Wɛl 
wɛl 
wɛl 
well 
apim 
à- 
a- 
NCM-ha 
pim 
pum1 
some 
ŋamu 
ŋa 
ŋa1 
they / 3pl (ha) 
mu 
mu1 
even 
ki 
ki 
ki2 
Near-Fut 
kaŋ 
kaŋ 
karaŋ 
learn 
apim 
à- 
a- 
NCM-ha 
pim 
pum1 
some 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
people 
cheni 
che 
che1 
be 
ni 
ni2 
Neg 
mu 
mu 
mu1 
even 
ki 
ki 
ki2 
Near-Fut 
kaŋ 
kaŋ 
karaŋ 
learn 

Well, some are studying, while some are not studying.

70
Bamɔ 
ba 
ba1 
father 
mɔ 
2 
your 
ŋan 
ŋa 
ŋa1 
them / 3pl (ha) 
-n 
-n1 
Emph 
awɔ 
a- 
a- 
NCM-ha 
wɔ 
3 
how many 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
Rel / 3pl (ha) 
gbem 
gbem 
bear 
da 
-a 
a1 

Your father how many of you did he gave birth to?

71
Ba 
ba 
ba1 
father 
mi 
mi 
mi1 
my 
hin 
hi 
yi1 
we 
-n 
-n1 
Emph 
ingbemdɛ 
in 
hin1 
1pl (rel) 
gbem 
gbem1 
bear 
dɛ 
ɛ1 
Cl-final 
ile 
yi1 
we 
le 
le2 
remain 
ina 
ina 
yɔl 
yɔl 
hiɔl 
four 

My father we that he gave birth to only four of us remaining.
??ina

72
Ŋan 
ŋa 
ŋa2 
you (pl) 
-n 
-n1 
Emph 
awɔ 
à- 
a- 
NCM-ha 
wɔ 
3 
how many 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
ŋa 
ŋa 
ŋa2 
you (pl) 
gbem 
gbem 
bear 
da 
-a 
a1 

How many of you in total did he give birth to?

73
Gbem 
gbem 
bear 
yi 
yi 
yi1 
we 
hina 
hi 
yi1 
we 
-n 
-n1 
Emph 
a- 
a- 
NCM-ha 
waŋ 
wàŋ 
waŋ2 
ten 

He gave birth to ten of us. [0 subject]

74
Mɔ 
mɔ̀ 
2 
you (Subj) 
lɔ 
lɔ 
1 
be 
komɔ 
komɔ 
komɔ1 
child 
nseɛ 
nse 
nse 
first (born) 
ɛ 
the 

Are you the first child?

75
Beo 
be 
be 
no 
Emph 
yalɔ 
ya 
ya2 
lɔ 
1 
be 
komɔ 
komɔ 
komɔ1 
child 
mɛkindɛ 
mɛkin 
mɛkin3 
last 
dɛ 
ɛ3 
the 
ni 
ni 
ni1 
with 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
ko 
ko 
ko1 
to 
hin 
hi 
yi1 
us 
-n 
-n1 
Emph 

No, I am the very last child of all of us.

76
Komɔ 
komɔ 
komɔ1 
child 
nɔ 
nɔ 
nɔ 
person 
nse 
nse 
nse 
first 
ka 
ka 
ka5 
Past 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
hu 
hu 
wu1 
die 

Is the first child among you dead?

77
Aa 
aa 
aa2 
yes 
komɔ 
komɔ 
komɔ1 
child 
mi 
mi 
mi1 
my 
nseyɛ 
nse 
nse 
first 
yɛ 
ɛ3 
the 
ka 
ka 
ka5 
Past 
ko 
ko 
ko5 
Perf 
wu 
wu 
wu1 
die 

Yes, my first child is dead.

78
So 
so 
so3 
so (Eng) 
à 
a2 
1sg 
yema 
yema 
yema1 
will 
lɔni 
lɔ 
1 
there 
ni 
ni1 
presently 
mɛkni 
mɛkni 
mɛkni 
end 
yithɛ 
yi 
yi3 
question 
th- 
thi- 
NCM (tha) 
ɛ 
the 
ki 
ki 
ki1 
this 

So, I want stop the question there.

79
Abatokɛ 
abatokɛ 
hɔbatokɛ 
God 
yemɔ 
yemɔ 
yemɔ 
agree 
bo 
bo 
bo1 
at all 
yi1 
we 
la 
la 
la1 
it 
lɔ 
lɔ 
1 
there 
le 
le 
le2 
stay 
lantha 
lanth 
lanth 
hang 
-a 
-o 
EV 
we 
we 
we2 
emph 

If God agrees we would hang it there

80
Sɛkɛ 
sɛ̀kɛ́ 
sɛkɛ 
thanks 
sɛkɛ 
sɛ̀kɛ́ 
sɛkɛ 
thanks 
we 
we 
we2 
emph 
Abatokɛ 
Abatokɛ 
hɔbatokɛ 
God 
che 
che 
che1 
be 
ma 
ma 
mɔni 
mɔ 
2 
you (Obj) 
ni 
ni1 
with 

Thank you, may God be with you.
??