012-13a Adama Mampa on cooking 1-2 - slc0012 & slc0013

1
Yaŋ 
yà 
ya2 
I 
-ŋ 
-n1 
Emph 
ya 
yà 
ya2 
I 
Abdulai 
Abdulai 
Abdulai 
Abdulai 
Bɛndu 
Bɛndu 
Bendu 
Bendu 
, 
nande 
nande 
nante 
today 
ako 
a 
a2 
1sg 
ko 
ko5 
Perf 
vel 
vel 
vel1 
call 
mi 
mi 
mi2 
Mummy 
Adama 
Adama 
Adama 
Adama 
, 
Adama 
Adama 
Adama 
Adama 
bolomnɔ 
bolomnɔ 
Bolomnɔ 
Bolom person 
, 

I am Abdulai Bendu, today I have called Mummy Adama, Adama Bolom,

2
wɔŋyi 
wɔ 
wɔ1 
3sg 
-ŋ 
-n1 
Emph 
yi 
yi1 
us 
huŋ 
huŋ 
hun2 
Incipient 
toŋgi 
toŋgi 
tonki 
show 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
how 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
people 
chɛth 
chɛth 
chɛth1 
cook 
keŋkeŋdɛ 
keŋkeŋ 
kenken 
krain-krain 
dɛ 
ɛ3 
the 
. 

She is coming to show us how to cook krain-krain.

3
yɛ 
yɛ 
yɛ1 
as 
bilaɛ 
bila 
bila 
reason 
ɛ 
the 
Prɔf 
Prɔf 
Prɔf 
Prof 
wɔn 
wɔ 
wɔ1 
3sg 
-n 
-n1 
self 
pɛ 
pɛ 
pɛ3 
also 
yema 
yema 
yema1 
want 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
tongi 
tongi 
tonki 
show 
lawɔɛ 
laa 
laa2 
wife 
wɔ 
wɔ1 
3sg 
ɛ 
the 
yɛ 
yɛ 
yɛ1 
after 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
3sg 
bia 
biya 
bia2 
have to 
muniniɛ 
munini 
munini 
return 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
. 

The reason is because Prof Himself would want to go and show his wife after he has returned.

4
Wɔŋ 
wɔ 
wɔ1 
3sg 
-ŋ 
-n1 
Emph 
yi 
yi 
yi1 
us 
hu 
hu 
hun2 
Incipient 
tongi 
tongi 
tonki 
show 
ko 
ko 
ko1 
to 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
where (Rel, lɔ) 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
people 
tipɛ 
tipɛ 
tipɛ 
start 
haŋ 
haŋ 
ha-a-a 
until 
ko 
ko 
ko1 
to 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
where (Rel, lɔ) 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
they 
mɛkniɛ 
mɛkni 
mɛkni 
finish 
-ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 

She is coming to show us where to start unto where to stop.

5
yɛ 
yɛ 
yɛ1 
how 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
people 
huŋ 
huŋ 
hun2 
Incipient 
joɛ 
jo 
jo1 
eat 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 
so 
so 
so3 
so (Eng) 
ntongi 
n 
n 
you (Subj) 
tongi 
tonki 
show 
hin 
hi 
yi1 
us 
-n 
-n1 
Emph 
la 
la 
la1 
it 
. 

Where to eat, so show that to us.

6
Keŋkeŋdɛ 
keŋkeŋ 
kenken 
krain-krain 
dɛ 
ɛ3 
the 
, 
labo 
lagbo 
lagbo 
if 
keŋkeŋdɛ 
keŋkeŋ 
kenken 
krain-krain 
dɛ 
ɛ3 
the 
kɔ 
kɔ 
kɔ3 
it 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
chɛth 
chɛth 
chɛth1 
cook 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
then 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
makitai 
makit 
makɛt 
market 
ai 
ai1 
in 
, 
laboɛ 
labo 
lagbo 
if 
ɛ 
yɛ1 
now 
yuwɛ 
yu 
fish 
wɛ 
ɛ3 
the 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
wɔi 
wɔ 
wɔ1 
3sg 
-i 
-i2 
then 
pin 
pin 
pin 
buy 
. 

Krain-krain, if it is krain-krain you are cooking, you go to the market, if it the fish you buy it.

7
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
after 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
pin 
pin 
pin 
buy 
yuwɛ 
yu 
fish 
wɛ 
ɛ3 
the 
, 
nchiɛ 
n 
n 
you (Subj) 
chi 
chi 
bring 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
nkuaiɛ 
n- 
n- 
NCM-ma 
kuai 
kuai1 
palm oil 
ɛ 
the 
, 
ngefeɛ 
n- 
n- 
NCM-ma 
gefe 
kɛfɛ 
pepper 
ɛ 
the 
, 
yabasɛ 
yabas 
yabas 
onion 
ɛ 
the 
, 
ni 
ni 
ni1 
and 
magi 
magi 
magi 
Maggi 
mɔɛ 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
ɛ 
yɛ1 
now 
mɔi 
mɔi 
mɔɛ4 
Incip 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
lalako 
lala 
lala2 
fireplace 
ko 
ko1 
to 
, 

After buying the fish, you bring the palm oil, the pepper, the onion and the maggi then you put in the pot.

8
yɛ 
yɛ 
yɛ1 
after 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
ni 
ni 
ni1 
now 
ko 
ko 
ko5 
Perf 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
jɛmlɛ 
jɛm 
jɛm 
fire 
ɛ 
ɛ3 
the 
nko 
n 
n 
you (Subj) 
ko 
ko5 
Perf 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
ituɛ 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
tu 
tu1 
iron 
ɛ 
the 
. 

After you have put the fire, you have put the pot.
?? doesn't make sense

9
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
as 
hɔ 
hɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
-ɛ 
ni 
ni 
ni1 
now 
yellɛ 
yel 
yel2 
boil 
-lɛ 
-ɛ 
TMA 
lanɛ 
lanɛ 
lanɛ1 
that 
mɔni 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
ni 
ni1 
then 
kɛn 
kɛn 
kɛn2 
cut up 
keŋ-keŋdɛ 
keŋkeŋ 
kenken 
krain-krain 
dɛ 
ɛ3 
the 
, 
mɔkɔni 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
kɔn 
kɔ2 
go 
-i 
-i2 
then 
kɛn 
kɛn 
kɛn2 
chop 
ton-ton-tondɛ 
tontonton 
tontonton 
very small 
-dɛ 
ɛ1 
Cl-final 
. 

As it boils you would be cutting the krain-krain, you would be cutting slowly.

10
nkoŋ 
n 
n 
you (Subj) 
koŋ 
koŋ1 
finish 
gbo 
gbo 
gbo1 
quite 
, 
labo 
lagbo 
lagbo 
if 
nbi 
n 
n 
you (Subj) 
bi 
bi1 
have 
ogiri 
ogiri 
ogiri 
ogiri 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
hɔ 
hɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
lɔi 
lɔi 
lɔi 
enter 
bɛ 
bɛ 
bɛ1 
self 
, 
ŋɔi 
ŋɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
-i 
-i2 
then 
yel 
yel 
yel2 
boil 
yenkɛlɛŋ 
yenkɛlɛŋ 
yenkeleŋ 
properly 
. 

When you have finished, if you have the ogiri you put it in, then boil it properly.
??

11
Mɛndɛ 
mɛ̀n 
mɛn3 
water 
dɛ 
ɛ3 
the 
mani 
ma 
ma3 
they (ma) 
ni 
ni1 
then 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
le 
le 
le2 
remain 
ton 
ton 
ton1 
small 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
then 
keŋ-keŋdɛ 
keŋkeŋ 
kenken 
krain-krain 
dɛ 
ɛ3 
the 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
and 
gbiŋgith 
gbiŋgith 
gbiŋkith 
cover (v) 
. 

The water will just remain small then you put the krain-krain, then you cover it.

12
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
after 
mɔ 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
gbiŋgithɛ 
gbiŋgith 
gbiŋkith 
cover (v) 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 
la 
la 
la1 
it 
cheŋ 
che 
che3 
will-Fut 
-ŋ 
ni2 
Neg 
vei 
vey 
vei 
stay long 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
then 
yi 
yi 
, 
mɔ 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
kɔi 
kɔ 
kɔ3 
it 
-i 
-i2 
and 
puli 
puli 
puli 
stir 
. 

After covering it , it would not stay long then you open it, then you mix it.

13
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
as 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
kɔ 
kɔ 
kɔ3 
it 
ni 
ni 
ni1 
now 
puliɛ 
puli 
puli 
stir 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
koi 
koi 
kuɛ 
take 
yabasɛ 
yabas 
yabas 
onion 
ɛ 
the 
nbɛlɔ 
n 
n 
you (Subj) 
bɛ 
bɛ4 
add 
lɔ 
lɔ1 
there 
atok 
atok 
atok 
on top 
. 

As you are mixing it, you take the onion and add it in.

14
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
after 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
ni 
ni 
ni1 
then 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
yabasɛ 
yabas 
yabas 
onion 
ɛ 
the 
atok 
atok 
atok 
on top 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
then 
gbingith 
gbingith 
gbiŋkith 
cover (v) 
, 

After putting the onions in, then you cover it.

15
gbi 
gbi 
gbi1 
together 
ni 
ni 
ni1 
with 
ngefeyɛ 
n- 
n- 
NCM-ma 
gefe 
kɛfɛ 
pepper 
yɛ 
ɛ3 
the 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
then 
binthmabinthma 
binthmabinthma 
binthmabinthma 
mix 
mpuliɛpuliɛ 
m 
n 
you (Subj) 
puliɛpuliɛ 
puliɛpuliɛ 
stir 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
and 
nɛmil 
nɛmil 
nɛmil 
taste 
labo 
lagbo 
lagbo 
if 
iyɛllɛ 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
yɛl 
hyɛl 
salt 
ɛ 
ɛ3 
the 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
shilɔ 
shi 
si1 
know 
lɔ 
lɔ1 
there 
che 
che 
che1 
be 
. 

Together with the pepper, you mix it up, and then you taste it (to see) if the salt is okay.

16
Ncheni 
n 
n 
you (Subj) 
che 
che3 
Aux 
ni 
ni2 
Neg 
ha 
ha 
ha2 
should 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
iyɛl 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
yɛl 
hyɛl 
salt 
gbe 
gbe 
gbe 
much 
. 

You should not put plenty salt.

17
Magiyɛ 
magi 
magi 
Maggi 
yɛ 
ɛ3 
the 
bɛ 
bɛ 
bɛ1 
even 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
shi 
shi 
si1 
know 
che 
che 
che1 
be 
. 

Even the Maggi you just put exact.

18
Yenoyen 
yenoyen 
yenoyen 
anything 
nche 
n 
n 
you (Subj) 
che 
che3 
Aux 
ho 
ho 
bɛ 
bɛ 
bɛ1 
self 
hɔŋ 
hɔŋ 
hɔ2 
it (hɔ) 
chaŋ 
chaŋ 
chaŋ1 
surpass 
thɔm 
thom 
thɔm 
mate 
wɔɛ 
wɔ 
wɔ1 
3sg 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
bo 
bo 
bo1 
just 
be 
be 
bɛ4 
put 
shi 
shi 
si1 
know 
che 
che 
che1 
be 
. 

You don't put anything to supercede the other, it should be exact.
??

19
Mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
then 
nɛmil 
nɛmil 
nɛmil 
taste 
hɔŋ 
hɔŋ 
hɔ2 
it (hɔ) 
shi 
shi 
si1 
know 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
che 
che 
che1 
be 
hɔŋ 
hɔŋ 
hɔ2 
it (hɔ) 
nyemɔɛ 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
and 
thingi 
thingi 
thingi 
put down 
hɔ 
hɔ 
hɔ1 
say 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
koŋ 
koŋ 
koŋ1 
finish 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
and 
thingi 
thingi 
thingi 
put down 
. 

You taste it if it is exact as you want it, then you put it down if it has finish cooking.

20
Mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
then 
ya 
yà 
ya1 
cook 
jowɛ 
jo 
jo2 
rice 
wɛ 
ɛ3 
the 
, 
yɛ 
yɛ 
yɛ1 
when 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
ya 
yà 
ya1 
cook 
joɛ 
jo 
jo2 
food 
ɛ 
the 
ken 
ken 
ken1 
be like 
pɛlɛ 
pɛlɛ 
pɛlɛ 
rice 
kɔp 
kɔp 
kɔp 
cup 
litin 
li- 
li- 
NCM-lɔ 
tin 
tin 
two 
, 
nkoŋ 
n 
n 
you (Subj) 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
kɔ 
kɔ 
kɔ3 
it 
thɔk 
thɔk 
thɔk1 
wash 
yenkɛlɛn 
yenkɛlɛn 
yenkeleŋ 
properly 
, 

Then you cook the rice, when cooking the rice like two cups, you have wash it properly,

21
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
then 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
ituɛ 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
tu 
tu1 
pot 
ɛ 
the 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
inside 
. 

You put it in the pot.

22
kɔ 
kɔ 
kɔ3 
it 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
gbo 
gbo 
gbo1 
quite 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
, 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
lɔi 
lɔi 
lɔi 
have to?? 
bɛthi 
bɛthi 
bɛthi 
reduce 
jɛmlɛ 
jɛm 
jɛm 
fire 
ɛ 
ɛ3 
the 
, 

After it has cooked, you have to reduce the fire,
?? missing 'cooked'

23
joɛ 
jo 
jo2 
rice 
ɛ 
the 
kɔ 
kɔ 
kɔ3 
it 
ni 
ni 
ni1 
now 
ho 
ho 
ho1 
be dry 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
and 
thɔk 
thɔk 
thɔk1 
wash 
boithɛ 
boith 
boi 
dish 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
. 

After the rice is properly dry, you wash the dishes.

24
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
after 
mɔ 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
thɔk 
thɔk 
thɔk1 
wash 
boithɛ 
boith 
boi 
dish 
ɛ 
the 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
ni 
ni 
ni1 
with 
sɛiyɛ 
sɛɛ 
sɛɛ 
spoon 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
-yɛ 
-ɛ 
TMA 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
then 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
place 
tebullɛ 
tebul 
tɛbul 
table 
ɛ 
ɛ3 
the 
atok 
atok 
atok 
on top 
. 

After washing the dishes with the spoon, then you put it on the table

25
kɔ 
kɔ 
kɔ3 
it 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
gbo 
gbo 
gbo1 
quite 
ho 
ho 
ho1 
be dry 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
and 
chɔŋ 
chɔŋ 
chɔŋ1 
dish up 
, 
nyɔk 
n 
n 
you (Subj) 
yɔk 
yɔk 
take 
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
po 
po 
po5 
husband 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
your 
-i 
-i2 
then 
. 

When the rice is dry, then you dish it out, you take your husband's rice in.

26
ni 
ni 
ni1 
then 
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
then 
ni 
ni 
ni1 
and 
apuma 
à- 
a- 
NCM-ha 
pum 
pum3 
children 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
your 
-i 
-i2 
then 
. 

You dish out yours and your children's.

27
nka 
n 
n 
you (Subj) 
ka 
ka4 
provide 
apuma 
à- 
a- 
NCM-ha 
pum 
pum3 
children 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
your 
-i 
-i2 
then 
ŋaŋa 
ŋa 
ha1 
for 
ŋa 
ŋa1 
them / 3pl (ha) 
boi 
boi 
boi 
plate 
yɛ 
yɛ 
ɛ3 
the 
, 
po 
po 
po5 
husband 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
your 
-i 
-i2 
and 
, 
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
3sg 
boiyɛ 
boi 
boi 
plate 
yɛ 
ɛ3 
the 
, 
mɔmbɛ 
mɔm 
mɔ2 
you (Obj) 
bɛ 
bɛ1 
self 
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
boiyɛ 
boi 
boi 
plate 
yɛ 
ɛ3 
the 
. 

You give your children's basin, your husband's basin, yourself your own basin.

28
Mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
then 
chal 
chal 
chal2 
sit 
ni 
ni 
ni1 
and 
, 
ni 
ni 
ni1 
now 
ŋai 
ŋa 
ŋa2 
you (pl) 
-i 
jo 
jo 
jo1 
eat 
. 

You sit then you eat.

29
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
as 
ŋa 
ŋa 
ŋa2 
you (pl) 
ni 
ni 
ni1 
now 
joɛ 
jo 
jo1 
eat 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 
ŋa 
ŋa 
ŋa2 
you (pl) 
koni 
koni 
koni 
Perf 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
jo 
jo 
jo1 
eat 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
and 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
thɔk 
thɔk 
thɔk1 
wash 
panthɛ 
pan 
pan 
pan 
th- 
thi- 
NCM (tha) 
ɛ 
the 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
m'minɛ 
m 
n 
you (Subj) 
min 
min5 
return 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
tha 
tha 
tha1 
them (tha) 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
sɛmi 
sɛmi 
sɛmi 
stand 
. 

As you are now eating, after eating, you wash all the dishes and return them.
??

31
Adama 
Adama 
Adama 
Adama 
Mampa 
on 
Cooking 
( 
Part 
2 
) 

33
Mi 
mi 
mi2 
Mummy 
Adama 
Adama 
Adama 
Adama 
, 
ko 
ko 
ko1 
to 
ja 
ja 
ja 
matter 
nchethɛ 
n- 
n- 
NCM-ma 
cheth 
chɛth1 
cook 
ɛ 
the 
ikoŋɔlɔnmu 
i 
yi1 
we 
koŋ 
koŋ1 
finish 
-ɔ 
-o 
EV 
lɔ 
lɔ1 
there 
-n 
-n1 
Emph 
mu 
mu1 
still 
. 

Mummy Adama, we have not finished the cooking business.

34
Mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
yi 
yi 
yi1 
us 
hun 
hun 
hun2 
Modal 
tongi 
tongi 
tonki 
show 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
how 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
they 
chɛth 
chɛth 
chɛth1 
cook 
pɔmthi 
pɔm 
pɔm1 
leaf 
thi- 
thi- 
NCM (tha) 
gbamdɛ 
gbàm 
gbam 
potato greens 
dɛ 
ɛ3 
the 
, 

You should now come and show us how to cook potato leaves.

35
ko 
ko 
ko1 
to 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
where (Rel, lɔ) 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
they 
tipɛ 
tipɛ 
tipɛ 
start 
haŋ 
haŋ 
ha-a-a 
until 
ko 
ko 
ko1 
to 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
where (Rel, lɔ) 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
they 
ko 
ko 
ko5 
Perf 
mɛkniɛ 
mɛkni 
mɛkni 
finish 
-ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
. 

Where they start unto the end.

36.1
Ko 
ko 
ko1 
to 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
where (Rel, lɔ) 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
they 
joɛ 
jo 
jo1 
eat 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 
pɔi 
pɔ 
pɛ2 
they 
-i 
-i2 
and 
hun 
hun 
hun2 
Incipient 
koŋ 
koŋ 
koŋ1 
finish 
, 
kendɛ 
ken 
ken1 
equivalent 
dɛ 
ɛ3 
the 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
how 
nko 
n 
n 
you (Subj) 
ko 
ko5 
Perf 
kɔlo 
thɛkɛshi 
thɛkɛshi 
thɛkɛshi 
explain 
ko 
ko 
ko1 
with 
keŋ-keŋdɛ 
keŋkeŋ 
kenken 
krain-krain 
dɛ 
ɛ3 
the 
. 

Where they eat, doing everything, just as how you had explained for the krain-krain,

36.2
So 
so 
so3 
so (Eng) 
ntongi 
n 
n 
you (Subj) 
tongi 
tonki 
show 
la 
la 
la1 
it 
. 

so show us that.

37
Pɔmthi 
pɔm 
pɔm1 
leaf 
thi- 
thi- 
NCM (tha) 
gbamdɛ 
gbàm 
gbam 
potato greens 
dɛ 
ɛ3 
the 
lɛ 
lɛ 
lɛ2 
if 
ye 
ye 
ye1 
when 
ma 
ma 
ma4 
with 
kɔ 
kɔ 
kɔ3 
it 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
chɛth 
chɛth 
chɛth1 
cook 
yenkɛlɛŋ 
yenkɛlɛŋ 
yenkeleŋ 
nicely 
ni 
ni 
ni1 
so that 
ntheki 
n 
n 
you (Subj) 
theki 
theki 
taste 
kɔni 
kɔ 
kɔ3 
it 
ni 
ni1 
then 
pɛth-pɛthɛ 
pɛthpɛthɛ 
pɛthpɛthɛ 
sweetness 

Potato leaves if you want to cook it nicely and feel its sweetness,
??

38
ngɛtiɛ 
n 
n 
you (Subj) 
gɛti 
gɛti 
get 
ɛ 
yɛ1 
if 
malɔ 
malɔ 
malɔ 
ground nut?? 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
add 
nton 
n- 
n- 
NCM-ma 
ton 
ton1 
small 
. 

If you have ground nut add a little.

39
nsɔthɔni 
n 
n 
you (Subj) 
sɔthɔ 
sɔthɔ 
get 
ni 
ni2 
Neg 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
ngɛtiɛ 
n 
n 
you (Subj) 
gɛti 
gɛti 
get 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
and 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
add 
ogiɛ 
ogi 
ogiri 
ogiri 
ɛ 
the 

If you don't have ground nut you put the ogiri.
ground nut??

40
mai 
ma 
ma3 
NCM (ma) 
-i 
-i2 
and 
yelmani 
yel 
yel2 
boil 
ma 
ma3 
they (ma) 
ni 
ni1 
and 
nkuaiɛ 
n- 
n- 
NCM-ma 
kuai 
kuai1 
palm oil 
ɛ 
the 
, 
nkoiyɛ 
n 
n 
you (Subj) 
koiyɛ 
kuɛ 
take 
yenchɛkɛ 
yenchɛk 
yenchɛk 
fish (pl) 
ɛ 
the 
mbɛlɔ 
m 
mi1 
me 
bɛ 
bɛ1 
just 
lɔ 
lɔ1 
there 
. 

It will boil together with the palm oil, You then take the oil and put it there.

41
Yenchɛkɛ 
yenchɛk 
yenchɛk 
fish (pl) 
ɛ 
the 
cheni 
che 
che1 
be 
ni 
ni2 
Neg 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
nbi 
n 
n 
you (Subj) 
bi 
bi1 
have 
bo 
bo 
visɛ 
vis 
vis 
meat 
ɛ 
the 
mbɛ 
m 
mi1 
me 
bɛ 
bɛ4 
put 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
. 

If you don't have fish, if you have meat you put there.

42
mbi 
m 
n 
you (Subj) 
bi 
bi1 
have 
sɔki 
sɔk 
sɔk 
fowl 
-i 
-i2 
then 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
3sg 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
and 
chɛth 
chɛth 
chɛth1 
cook 
yenkɛlɛŋ 
yenkɛlɛŋ 
yenkeleŋ 
well 
. 

If you have chicken you put it in it, you then cook nicely.

43
yɛ 
yɛ 
yɛ1 
after 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
kɛn 
kɛn 
kɛn2 
chop 
bokɛ 
bok 
bok 
leaves 
ɛ 
the 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
thus 
, 
kɛ 
kɛ 
kɛ1 
but 
yɛ 
yɛ 
yɛ1 
after 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
chi 
chi 
chi 
bring 
bokɛ 
bok 
bok 
leaves 
ɛ 
the 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
that 
, 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
le 
le 
le4 
first 
thɔkɔ 
thɔk 
thɔk1 
wash 
-ɔ 
-o 
EV 
. 

After cutting the leaves, but after you have gone for leaves you wash it first.

44
nchekɔ 
n 
n 
you (Subj) 
che 
che3 
Aux 
kɔ 
kɔ3 
it 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
kɛn 
kɛn 
kɛn2 
chop 
ni 
ni 
ni1 
and 
nthɔkɔ 
n 
n 
you (Subj) 
thɔk 
thɔk1 
wash 
-ɔ 
-o 
EV 
kɔnio 
kɔ 
kɔ3 
it 
ni 
ni1 
then 
o 
o3 
Emph 
, 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
thɔk 
thɔk 
thɔk1 
wash 
yeŋkɛlɛŋ 
yeŋkɛlɛŋ 
yenkeleŋ 
carefully 
ba 
ba 
ba2 
Emph 
, 

You don't just cut it without washing it, you first washing it clean.

45
Mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
Subj 
chal 
chal 
chal2 
sit 
ni 
ni 
ni1 
and 
nkoŋkɔ 
n 
n 
you (Subj) 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
kɔ 
kɔ3 
it 
kɛn 
kɛn 
kɛn2 
chop 
yeŋkɛlɛŋ 
yeŋkɛlɛŋ 
yenkeleŋ 
good 
, 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
kɔi 
kɔ 
kɔ3 
it 
-i 
-i2 
Obj 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
pandɛ 
pan 
pan 
pan 
dɛ 
ɛ3 
the 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
in 
. 

You now sit and cut it nicely, then you put it in a pan.

46
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
when 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
will-Fut 
ni 
ni 
ni1 
then 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
Subj 
koi 
koi 
kuɛ 
take 
, 
nyiyɛ 
n 
n 
you (Subj) 
yi 
yi2 
open 
-yɛ 
-ɛ 
TMA 
ituwɛ 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
tu 
tu1 
pot 
wɛ 
wɛ1 
say 
, 
nkuai 
n- 
n- 
NCM-ma 
kúáí 
kuai1 
palm oil 
yɛ 
yɛ 
yɛ1 
if 
ma 
ma 
ma3 
it (ma) 
shi 
shi 
si1 
know 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
che 
che 
che1 
be 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
and 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
iyɛllɛ 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
yɛl 
hyɛl 
salt 
ɛ 
ɛ3 
the 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
and 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
add 
bokɛ 
bok 
bok 
leaves 
ɛ 
the 
. 

When you now put it, you take, you open the pot, if the palm oil is just exact, you put the salt and the sauce.

47
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
as 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
pɔmthi 
pɔm 
pɔm1 
leaf 
thi- 
thi- 
NCM (tha) 
gbamdɛ 
gbàm 
gbam 
potato greens 
dɛ 
ɛ3 
the 
, 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
kɔi 
kɔi 
kuɛ 
take 
kuba 
kùbá 
kuba 
cover 
kɔi 
kɔ 
kɔ3 
it 
-i 
-i2 
then 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
vela 
vela 
vela 
fit?? 
yenkɛlɛŋ 
yenkɛlɛŋ 
yenkeleŋ 
nicely 
lɔn 
lɔn 
lɔn 
there 
atok 
atok 
atok 
on top 
. 

As you are putting the potato leaves,then you take the cover when it is going nicely on it top.

48
Yenchɛkɛ 
yenchɛk 
yenchɛk 
fish (pl) 
ɛ 
the 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
they / 3pl (ha) 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
nio 
ni 
ni1 
now 
o 
o3 
Emph 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
and 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
yenchɛkɛ 
yenchɛk 
yenchɛk 
fish (pl) 
ɛ 
the 
, 
nko 
n 
n 
you (Subj) 
ko 
ko5 
Perf 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
yenchɛkɛ 
yenchɛk 
yenchɛk 
fish (pl) 
ɛ 
the 
nko 
n 
n 
you (Subj) 
ko 
ko5 
Perf 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
add 
magiɛ 
magi 
magi 
Maggi 
ɛ 
the 
, 

The fish is there now, you put the fish, you have put the fish, you have put the fish.

49
nko 
n 
n 
you (Subj) 
ko 
ko5 
Perf 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
yabasɛ 
yabas 
yabas 
onion 
ɛ 
the 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
ni 
ni 
ni1 
and 
ngefeɛ 
n- 
n- 
NCM-ma 
gefe 
kɛfɛ 
pepper 
ɛ 
the 
ni 
ni 
ni1 
and 
ma 
ma 
ma3 
they (ma) 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
be 
yeŋkɛlɛŋ 
yeŋkɛlɛŋ 
yenkeleŋ 
good 
. 

You have put the onion together witth the pepper and boil them together.
?? Translation off: and they are good (nothing about boiling)

50
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
when 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
ni 
ni 
ni1 
then 
hun 
hun 
hun2 
Incipient 
minɛ 
min 
min5 
return 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
puli 
puli 
puli 
stir 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
that 
, 
lɛ 
lɛ 
lɛ2 
if 
nke 
n 
n 
you (Subj) 
ke 
ke1 
see 
bo 
bo 
yabasɛ 
yabas 
yabas 
onion 
ɛ 
the 
kɔ 
kɔ 
kɔ3 
it 
bɔ 
bɔ 
bɔ3 
be enough 
ni 
ni 
ni2 
Neg 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
then 
bɛrɛ 
bɛ 
bɛ4 
add 
rɛ 
, 

When you are coming to mix it again, if you see that the onion is not enough you add (some).

51
ni 
ni 
ni1 
so that 
gbɔs 
gbɔs 
gbɔs 
smell 
yabasɛ 
yabas 
yabas 
onion 
ɛ 
the 
hɔ 
hɔ 
hɔ2 
Indef (hɔ) 
bɛthni 
bɛthni 
bɛthni2 
cut off 
pɔmthi 
pɔm 
pɔm1 
leaf 
thi- 
thi- 
NCM (tha) 
gbamdɛ 
gbàm 
gbam 
potato greens 
dɛ 
ɛ3 
the 
gbɔs 
gbɔs 
gbɔs 
smell 
lan 
lan 
lan1 
that 
, 

To cut off the smell of the onion from the potato leaves,

52
bikɔs 
bikɔs 
bikɔs 
because 
gbɔsɛ 
gbɔs 
gbɔs 
smell 
ɛ 
the 
kɔlɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
lɔ 
lɔ1 
there 
bo 
bo 
bo1 
Emph 
ncheni 
n 
n 
you (Subj) 
che 
che3 
will-Fut 
ni 
ni2 
Neg 
theni 
theni 
theni 
feel 
yenkɛlɛŋ 
yenkɛlɛŋ 
yenkeleŋ 
good 
. 

because if the smell is there you would not feel good.

53
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
as 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
ni 
ni 
ni1 
now 
puli-puli 
pulipuli 
pulipuli 
mix 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
thus 
gbɔs 
gbɔs 
gbɔs 
smell 
yabasɛ 
yabas 
yabas 
onion 
ɛ 
the 
, 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
ni 
ni 
ni1 
now 
che 
che 
che1 
be 
atok 
atok 
atok 
on 
. 

As you are now mixing it the smell of the onion would now be on it.

54
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
when 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
yiɛ 
yi 
yi2 
open 
-ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
pɔi 
pɔ 
pɛ2 
people 
-i 
-i2 
then 
wɔ 
wɔ 
hɔ1 
say 
nɔɔki 
nɔ 
nɔ 
person 
ki 
ki1 
this 
shi 
shi 
si1 
know 
chɛth 
chɛth 
chɛth1 
cook 
o 
o 
o3 
Emph 
. 

When you would then open the pot people would say this person knows how to cook-o,

55
Mɔni 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
ni 
ni1 
when 
nɛmillɛ 
nɛmil 
nɛmil 
taste 
-lɛ 
-ɛ 
TMA 
mɔmbɛ 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-m 
-n1 
Emph 
bɛ 
bɛ1 
just 
, 

when you taste yourself,

56
yɛ 
yɛ 
yɛ1 
when 
mɔni 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
-n 
-n1 
Emph 
-i 
-i2 
then 
chethɛ 
cheth 
chɛth1 
boil 
-ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
po 
po 
po5 
husband 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
your 
wɔm 
wɔ 
hɔ1 
tell 
m 
mɔ2 
you (Obj) 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
that 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
hɔŋ 
hɔŋ 
ŋa 
ŋa 
lan 
lan 
lan1 
that 
, 

when you cook then they tell you that you happy,

57
bikɔs 
bikɔs 
bikɔs 
because 
po 
po 
po5 
husband 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
then 
bia 
biya 
bia2 
have to 
hun 
hun 
hun1 
come 
jo 
jo 
jo1 
eat 
ni 
ni 
ni1 
and 
theni 
theni 
theni 
feel 
yenkɛlɛŋ 
yenkɛlɛŋ 
yenkeleŋ 
good 
. 

Because your husband has to come and eat and would feel nice.

58
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
after 
mɔni 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-n 
-n1 
Emph 
-i 
-i2 
then 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
cheth 
cheth 
chɛth1 
cook 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
so 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
then 
thɔk 
thɔk 
thɔk1 
wash 
boithɛ 
boith 
boi 
dish 
ɛ 
the 
. 

After cooking you now you wash the dishes.

59
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
as 
mɔ 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
thɔk 
thɔk 
thɔk1 
wash 
boithɛ 
boith 
boi 
dish 
ɛ 
the 
, 

As you wash the dishes,

60
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
then 
thɔk 
thɔk 
thɔk1 
wash 
sɛyɛ 
sɛɛ 
sɛɛ 
spoon 
yɛ 
ɛ3 
the 
ni 
ni 
ni1 
and 
pletɛ 
plet 
plet 
plate 
ɛ 
the 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
where (Rel, lɔ) 
po 
po 
po5 
husband 
mɔɛ 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
ɛ 
the 
bia 
biya 
bia2 
have to 
huŋ 
huŋ 
hun2 
Incipient 
bɛth 
bəth 
bɛth2 
cut 
joɛ 
jo 
jo2 
food 
ɛ 
the 
. 

you wash the spoon and plate where you have you have to come and cut the rice.

61
Kɛ 
kɛ 
kɛ1 
but 
nyanmu 
n 
n 
you (Subj) 
ya 
ya1 
cook 
-n 
-n1 
Emph 
mu 
mu1 
even 
joɛ 
jo 
jo1 
eat 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
. 

But you have not cooked the rice.

62
aaa 
aaa 
aa2 
yɛ 
yɛ 
yɛ1 
after 
mɔ 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
ni 
ni 
ni1 
now 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
ha 
haa 
haa 
do 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
that 
ni 
ni 
ni1 
and 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
then 
thingi 
thingi 
thingi 
take off 
bokɛ 
bok 
bok 
sauce 
ɛ 
the 
mɔi 
mɔi 
mɔɛ4 
Incip 
sɛmi 
sɛmi 
sɛmi 
stand 
. 

After doing all that you take the sauce off the fire and put it down.

63
yɛmɔ 
yɛ 
yɛ1 
after 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
ni 
ni 
ni1 
then 
hun 
hun 
hun1 
come 
sɛmi 
sɛmi 
sɛmi 
stand 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
then 
chi 
chi 
chi 
bring 
itu 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
tu 
tu1 
pot 
bɛia 
bɛia 
bɛia 
rice (pot) 
. 

After putting it down you then bring the rice pot.
??

64
yɛ 
yɛ 
yɛ1 
after 
mɔni 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
ni 
ni1 
now 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
thɔk 
thɔk 
thɔk1 
wash 
itu 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
tu 
tu1 
pot 
bɛiaɛ 
bɛia 
bɛia 
rice (pot) 
ɛ 
the 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
that 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
then 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
thu 
thuu 
thuu 
measure 
pɛlɛ 
pɛlɛ 
pɛlɛ 
rice 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
and 
huŋ 
huŋ 
hun2 
Incipient 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
lalako 
lala 
lala2 
fire 
ko 
ko1 
on 
. 

After you have washed the rice pot, you measure the rice and then put it on the fire. (012-13a Adama Mampa on cooking 1-2)

65
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
after 
mɔ 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
lalakoɛ 
lala 
lala2 
fire 
ko 
to 
ɛ 
the 
jɛmdɛ 
jɛm 
jɛm 
fire 
dɛ 
ɛ3 
the 
lɔlɔ 
lɔ 
lɔ2 
it (lɔ) 
lɔ 
lɔ1 
there 
bo 
bo 
bo1 
just 
shi 
shi 
si1 
know 
che 
che 
che1 
be 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
ma 
ma 
ma2 
Neg-Hort 
ki 
ki 
ki1 
this 
he 
he 
hei 
burnt 
. 

After putting on the fire, the fire would just be small under it so the rice would not burn.
Note position of ko, shows incorporated ko after

66
haa 
haa 
yɛ 
yɛ 
yɛ1 
then 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
yiɛ 
yi 
yi2 
open 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
mɛndɛ 
mɛ̀n 
mɛn3 
water 
dɛ 
ɛ3 
the 
ma 
ma 
ma3 
they (ma) 
shi 
shi 
si1 
know 
gbo 
gbo 
gbo1 
just 
che 
che 
che1 
be 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
and 
rɛthi 
rɛthi 
rɛthi 
reduce 
jɛmdɛ 
jɛm 
jɛm 
fire 
dɛ 
ɛ3 
the 
ton-ton 
tonton 
tonton 
small-small 
. 

You then open (the pot to see if) the water is just as it should be; you reduce the fire for small one (to remain on it).

67
Kɔ 
kɔ 
kɔ3 
it 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
boni 
bo 
bo1 
just 
ni 
ni1 
then 
le 
le 
le2 
remain 
ton-ton 
tonton 
tonton 
small-small 
te 
te 
tee1 
until 
kɔi 
kɔ 
kɔ3 
it 
-i 
-i2 
then 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
ho 
ho 
ho1 
cooked 
. 

It would just remain small until it finally cooked.

68
Mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
and 
koi 
koi 
kuɛ 
take 
iyɛl 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
yɛl 
hyɛl 
salt 
ton 
ton 
ton1 
small 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
and 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
add 
ko 
ko 
ko1 
to 
joɛ 
jo 
jo2 
rice 
ɛ 
the 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
it (hɔ) 
ma 
ma 
ma2 
Neg-Hort 
che 
che 
che1 
be 
gbe 
gbe 
gbe 
much 
. 

You take small salt and put on the rice not much.
no Hort particle

69
Mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
kɔi 
kɔ 
kɔ3 
it 
-i 
-i2 
then 
minɛ 
minɛ 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
puli-puli 
pulipuli 
pulipuli 
mix 
gbi 
gbi 
gbi1 
all 
, 
joɛ 
jo 
jo2 
food 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
and 
gbiŋgith 
gbiŋgith 
gbiŋkith 
cover (v) 
. 

You then mix it all over, then you cover it. (012-13a Adama Mampa on cooking 1-2)

70
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
as 
mɔni 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-n 
-n1 
Emph 
-i 
-i2 
and 
gbingith 
gbingith 
gbiŋkith 
cover (v) 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
that 
, 
inkeni 
i 
n 
n 
you (Subj) 
ke 
ke1 
see 
ni 
ni1 
now 
bo 
bo 
bo1 
just 
iyiɛ 
i 
yi 
yi2 
open 
ɛ 
the 
ŋa 
ŋa 
ŋa3 
should 
hun 
hun 
hun1 
come 
chɔŋ 
chɔŋ 
chɔŋ1 
dish up 
. 

As you covering it, the next time you open it is for dishing out.

71
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
as 
mɔni 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-n 
-n1 
Emph 
-i 
-i2 
and 
hun 
hun 
hun1 
come 
chɔŋ 
chɔŋ 
chɔŋ1 
dish up 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
that 
boi 
boi 
boi 
plate 
po 
po 
po5 
husband 
mɔɛ 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
ɛ 
the 
nse 
nse 
nse 
first 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
which (Rel) 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
piŋgɛ 
piŋgɛ 
piŋgɛ 
first 
chɔŋ 
chɔŋ 
chɔŋ1 
dish up 
. 

As you are coming to dish out, your husband's basin should be the first one to dish out.

72
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
after 
mɔ 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
chɔŋ 
chɔŋ 
chɔŋ1 
dish up 
boi 
boi 
boi 
plate 
po 
po 
po5 
husband 
mɔɛ 
mɔ 
mɔ2 
your 
ɛ 
the 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
then 
bɛ 
bɛ 
bɛ4 
put 
boi 
boi 
boi 
basin 
apima 
à- 
a- 
NCM-ha 
pim 
pum3 
children 
à- 
a- 
NCM-ha 
mɔɛ 
mɔ 
mɔ2 
your 
ɛ 
the 
, 
mɔ 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
hɔ 
hɔ 
sɛmi 
sɛmi 
, 
mɔmbɛ 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-m 
-n1 
Emph 
bɛ 
bɛ1 
self 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Subj) 
-i 
-i2 
and 
lɛ 
lɛ 
lɛ3 
remain 
. 

After dishing your husband's basin, then you put your childdren basin and put it down, then it left you.
last word le?

73
tondɛ 
ton 
ton2 
little (n) 
dɛ 
ɛ3 
the 
kɔ 
kɔ 
kɔ3 
Rel (kɔ) 
lɛ 
lɛ 
lɛ3 
remain 
ituɛ 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
tu 
tu1 
pot 
ɛ 
the 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
within 
, 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
kɔi 
kɔi 
kuɛ 
take 
kɔ 
kɔ 
kɔ3 
it 
thɔŋgul 
thɔŋgul 
thɔŋhul 
reserve 
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
paŋdɛ 
paŋ 
paŋ3 
evening 
dɛ 
ɛ3 
the 
. 

The small one that would remain in the pot, you reserve it for the evening.

74
Yɛ 
yɛ 
yɛ1 
after 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Subj) 
ŋɔ 
ŋɔ 
hɔ2 
Indef (hɔ) 
hun 
hun 
hun1 
come 
thɔŋul 
thɔŋul 
thɔŋhul 
reserve 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
thus 
, 
lɛ 
lɛ 
lɛ2 
after 
apimaɛ 
à- 
a- 
NCM-ha 
pim 
pum3 
children 
à- 
a- 
NCM-ha 
ɛ 
the 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
they / 3pl (ha) 
siŋɛ-siŋɛ 
siŋɛsiŋɛ 
siŋɛsiŋɛ 
play 
gbo 
gbo 
gbo1 
simply 
haŋ 
haŋ 
ha-a-a 
until 
lɛ 
lɛ 
lɛ2 
if 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
they / 3pl (ha) 
wɔ 
wɔ 
hɔ1 
say 
bo 
bo 
bo1 
ever 
ŋa 
ŋa 
ŋa1 
they / 3pl (ha) 
yema 
yema 
yema1 
want 
jo 
jo 
jo1 
eat 
, 

As you keep it reserved, after the children played around, if they say they want to eat,

75
n 
n 
n 
you (Subj) 
wɔ 
wɔ 
hɔ1 
say 
ŋa 
ŋa 
ŋa2 
you (pl) 
kɔ 
kɔ 
kɔ2 
go 
lɛli 
lɛli 
lɛli1 
look (at) 
ituai 
i- 
i- 
NCM (hɔ) 
tu 
tu1 
iron 
ai 
ai1 
in 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
within 
joɛ 
jo 
jo1 
eat 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
ko 
ko 
ko1 
to 
lɔ 
lɔ 
lɔ1 
there 
. 

You say go and look in the pot there is some rice.

76
Po 
po 
po5 
husband 
mɔɛ 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
ɛ 
the 
bɛ 
bɛ 
bɛ1 
self 
wɔ 
wɔ 
hɔ1 
say 
gbo 
gbo 
gbo1 
indeed 
yema 
yema 
yema1 
want 
jo 
jo 
jo1 
eat 
, 
mɔi 
mɔ 
mɔ2 
you (Obj) 
-i 
-i2 
and 
minɛ 
minɛ 
minɛ 
again 
ko 
ko 
ko2 
there 
wok 
wok 
hok 
take out 
ŋa 
ŋa 
ha1 
for 
wɔn 
wɔ 
wɔ1 
3sg 
-n 
-n1 
self 
joɛ 
jo 
jo2 
food 
ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
, 

If your husband also said he want to eat, you go and take the rice out again,

77
ni 
ni 
ni1 
and 
mbɛthɛwɔ 
m 
mi1 
me 
bɛth 
bɛth2 
cut 
-ɛ 
-ɛ 
TMA 
wɔ 
wɔ1 
3sg 
pletɛ 
plet 
plet 
plate 
ɛ 
the 
kunɛ 
kunɛ 
kunɛ 
within 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
wɔi 
wɔ 
wɔ1 
3sg 
-i 
-i2 
Obj 
ka 
ka 
ka4 
give 
. 

And cut for him in the plate and give it to him.

78
Ye 
ye 
ye1 
when 
koŋ 
koŋ 
koŋ5 
Perf 
vɛ 
vɛ 
vɛ 
so 
m'minɛ 
m 
n 
you (Subj) 
minɛ 
minɛ 
also 
dikil 
dikil 
dikil 
gather 
panthɛ 
pan 
pan 
pan 
th- 
thi- 
NCM (tha) 
ɛ 
the 
gbɛlɛ 
gbɛlɛ 
nkɔŋtha 
n 
n 
you (Subj) 
kɔŋ 
tha 
tha1 
them (tha) 
thɔk 
thɔk 
thɔk1 
wash 
, 
m'minɛ 
m 
n 
you (Subj) 
minɛ 
minɛ 
also 
tha 
tha 
tha1 
them (tha) 
thɔŋgul 
thɔŋgul 
thɔŋhul 
reserve 
, 
yɛ 
yɛ 
yɛ1 
how 
pɔ 
pɔ 
pɛ2 
people 
ŋaɛ 
ŋa 
ŋaa 
do 
-ɛ 
ɛ1 
Cl-final 
. 

When he is finish eating you then gather all the pans wash them, you keep them again, that is how they do.

79.1
awa 
awa 
awa 
okay 
sɛkɛ-sɛkɛ 
sɛkɛ-sɛkɛ 
sɛkɛ-sɛkɛ 
thanks 
we 
we 
we2 
emph 
. 

Okay, thank you.

79.2
Yaŋ 
yà 
ya2 
I 
-ŋ 
-n1 
Emph 
pɛ 
pɛ 
pɛ3 
again 
ani 
a 
a2 
1sg 
ni 
ni1 
presently 
bia 
biya 
bia2 
have to 
che 
che 
che3 
will-Fut 
yaa 
yaa 
ya1 
cook 
ni 
ni 
. 

Myself I will be cooking for myself.
??

80
Lami 
laa 
laa2 
wife 
mi 
mi1 
my 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
3sg Rel 
abi 
a 
a2 
1sg 
bi 
bi1 
have 
habi 
habi 
wɔn 
wɔ 
wɔ1 
3sg 
-n 
-n1 
self 
pɛ 
pɛ 
pɛ3 
as well 
wɔ 
wɔ 
wɔ1 
3sg 
che 
che 
che3 
will-Fut 
wɔl 
wɔl 
hɔl3 
rest 
libul-libul 
libullibul 
libullibul 
occasionally 
. 

My wife I will have would rest some time.
??

81
Sɛkɛwei 
sɛkɛ 
sɛkɛ 
thanks 
wei 
we2 
emph 
, 
Hɔbatokɛ 
Hɔbatokɛ 
hɔbatokɛ 
God 
chema 
che 
che1 
be 
ma 
ma4 
with 
mɔ 
mɔ̀ 
mɔ2 
you (Obj) 
ni 
ni 
ni1 
now 
. 

Thank you, may God be with you.